Trung Quốc với việc chống lạm dụng đồ uống có cồn (Tiếp theo Tạp chí Đồ uống Việt Nam số 8)
Thứ bảy, 08 Tháng 10 2016 13:40
Nối tiếp mạch kinh nghiệm chống lạm dụng đồ uống có cồn tại một số quốc gia, Tạp chí Đồ uống Việt Nam số 9 – 2016 xin giới thiệu tiếp bài Trung Quốc với việc chống lạm dụng đồ uống có cồn. 
Những con số đáng lo ngại
Lượng cồn tiêu thụ tại Trung Quốc đang tăng với tốc độ cao hơn nhiều nước khác trên thế giới. Uống rượu, bia và những đồ uống có cồn khác vốn được chấp nhận như một truyền thống ở Trung Quốc. Song, chính sự phất lên quá mau lẹ của nền kinh tế đã ảnh hưởng đáng kể đến văn hóa uống của người dân. Trong bối cảnh đó rượu, bia được dùng để giải tỏa căng thẳng và xây dựng, củng cố các mối quan hệ xã hội. Người ta thường xuyên chè chén với nhau sau giờ tan tầm, thậm chí nhậu nhẹt thâu đêm.
Một cuộc điều tra gần đây cho thấy, 55,6% đàn ông và 15,0% phụ nữ thừa nhận đang dùng rượu, bia. Trong số đó, 62,7% đàn ông và 51,0% phụ nữ uống nhiều hơn mức cho phép, tỷ lệ uống thường xuyên lần lượt là 26,3% và 7,8%, còn tỷ lệ uống say là 57,3% và 26,6%. Tỷ lệ rủi ro do uống say đã đạt mức báo động. Là quốc gia với các loại đồ uống có cồn rất đa dạng, Trung Quốc trở thành một trong những nước sản xuất và tiêu thụ nhiều bia nhất thế giới. Mức tiêu thụ bình quân hàng năm đối với độ tuổi 15 trở lên ngày càng lớn. Nếu như năm 1952 con số này chỉ là 0,4 lít thì đến cuối thời kỳ Cách mạng Văn hóa (1978) đã là 2,5 lít và đến 2009 là 4,9 lít. Ngoài ra, còn phải kể đến một lượng lớn rượu, bia được sản xuất lén lút nên con số thực tế chắc chắn còn lớn hơn.
Tại những khu vực kinh tế xã hội khó khăn, lạc hậu, rượu, bia tự nấu (bia cỏ, rượu lậu) không có giấy phép chiếm tỷ lệ không nhỏ. Như trong Bảng 1 dưới đây, có tới 1,7 trong tổng số 5,9 lít cồn nguyên chất tại Trung Quốc vào năm 2000 là không phép (30%). Điều đó liên quan đến các hoạt động sản xuất, tiêu thụ phi pháp, gây ngộ độc trên diện rộng, thậm chí dẫn đến tử vong.
Chứng rối loạn do cồn, hay còn gọi là AUD (gây ra bởi sự tiêu thụ đồ uống có cồn một cách thái quá) tại Trung Quốc rất đáng chú ý. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ này ở Trung Quốc là 6,9% đối với nam và 0,2% đối với nữ. Nếu xét trên phương diện quốc gia, thì con số này tăng từ 0,455% vào giữa thập niên 80 lên 3,428% vào giữa thập niên 90. Còn theo một khảo sát tại bốn tỉnh của Trung Quốc, tỉ lệ nạn nhân bị ảnh hưởng suốt đời do chứng AUD vào khoảng 9,0% từ năm 2005 – 2007. Điều đó cho thấy sự liên quan tới lượng đồ uống có cồn được sản xuất và tiêu thụ cũng như thay đổi thói quen uống rượu, bia trong xã hội.
Một thực tế khác cũng được nghiên cứu là mối liên hệ giữa giới tính và thói lạm dụng rượu, bia. Kết quả, tỷ lệ nghiện rượu ở nam giới so với nữ giới tại quốc gia đông dân nhất thế giới này là 33:1, cao hơn đáng kể so với nhiều nước phát triển.
Chính sách và thực tiễn cuộc sống
Chính sách về đồ uống có cồn của Trung Quốc suốt ba mươi năm qua không có nhiều đổi thay. Nhiều khía cạnh của chính sách quản lý đồ uống có cồn của nước này còn kém hiệu quả hơn các nước láng giềng. Các cải cách được kiến nghị bao gồm tăng thuế, luật uống rượu, bia khi lái xe, giảm thiểu doanh số tiêu thụ rượu, bia, kiểm soát hoạt động marketing, quy định cấp phép sản xuất…đều không rõ ràng  và không phát huy được hiệu quả trong cuộc sống. 
Đánh thuế buôn bán rượu, bia là một trong những biện pháp mạnh nhất về mặt chi phí, điển hình cho chính sách kiểm soát đồ uống có cồn tại Trung Quốc. Song, thuế thu được từ hàng hóa này lại không được Chính phủ Trung Quốc dùng để giải quyết vấn đề sức khỏe cộng đồng. Năm 2001, Chính phủ nước này đã dự định tăng thuế doanh thu từ bán rượu khoai tây và rượu gạo theo nhiều mức khác nhau, bên cạnh việc giới hạn chi phí quảng cáo không quá 20% doanh thu. Tuy nhiên, đến năm 2006, Chính phủ nước này quyết định bỏ việc đánh thuế theo nhiều mức đối với rượu làm từ khoai tây và gạo.

alt
Hình 1: Sản lượng đồ uống có cồn bình quân và lượng cồn tiêu thụ bình quân trên đầu người hàng năm tại Trung Quốc giai đoạn 2000 – 2011.

Về phương diện an toàn giao thông, Trung Quốc đã thu được một số thành quả, nhưng số lượng phương tiện giao thống quá đông cùng tình trạng tắc nghẽn buộc nước này phải có những chính sách phù hợp hơn. Luật hình sự đã được sửa đổi để bổ sung hình phạt nghiêm khắc đối với hành vi sử dụng rượu, bia khi lái xe. Chẳng hạn, lái xe có nồng độ cồn trong máu vượt quá 0,08mg cồn/100ml máu sẽ bị tước bằng trong năm năm. Dữ liệu sơ bộ chứng minh rằng chính sách này có tác dụng đáng ghi nhận ở những thành phố lớn, song không hiệu quả ở nông thôn hoặc thành phố vừa và nhỏ. Các biện pháp mang tính ngăn ngừa hơn là trừng phạt như kiểm tra ngẫu nhiên hơi thở của lái xe thì ít khi được thực hiện, cho dù được chứng minh là tốt hơn hình phạt.
Quy định về quản lý kinh doanh rượu, bia đã được Bộ Thương mại Trung Quốc ban hành từ năm 2005, có hiệu lực từ 2006 nhằm mục đích cấm bán đồ uống có cồn cho trẻ vị thành niên, song lại không chỉ rõ hình phạt cho hành vi vi phạm. Năm 1995, Trung Quốc cũng từng ban hành quy định về quảng cáo đồ uống có cồn song hiệu quả còn hạn chế. Số vụ vi phạm như cơm bữa, quảng cáo rượu, bia vẫn lên sóng trên các chương trình truyền hình phổ thông còn nội dung quảng cáo giật gân và gây hiểu lầm thì nhan nhản.
Mở rộng những chương trình điều trị chứng AUD
Ở Trung Quốc không có nhiều dự án điều trị chứng AUD. Mặc dù một số bệnh viện tâm thần thành lập hẳn những trung tâm chuyên về các chất gây nghiện để điều trị các chứng bệnh liên quan đến rối loạn chức năng do cồn, song đa phần những cơ sở này được thành lập từ những năm 90 và tập trung ở thành phố lớn. Bệnh nhân AUD hiếm khi được chữa trị ngay từ đầu cho đến khi xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng như ảo giác, hoang tưởng hay có ý đồ tự sát. Chỉ số ít bệnh nhân được hưởng dịch vụ chăm sóc tâm thần, và cũng rất ít phác đồ điều trị hoặc ngăn ngừa bệnh tái phát được ứng dụng ở trong nước. Những phương pháp chữa trị này vốn rất thông dụng ở các nước phát triển nhưng lại không được chính thức công nhận tại Trung Quốc để điều trị chứng phụ thuộc vào rượu, bia, vì số lượng mẫu sử dụng để nghiên cứu về hiệu quả của chúng còn hạn chế, còn các chương trình điều trị mang tính cộng đồng và tái hòa nhập cộng đồng thì cực ít. Hơn nữa, Trung Quốc cũng thiếu đội ngũ nhân lực có chuyên môn cơ bản về chăm sóc sức khỏe cũng như được đào tạo về chẩn đoán và điều trị rối loạn do rượu, bia nên khó xây dựng được các chương trình y tế công cộng chuyên sâu, mà thay vào đó là dịch vụ khám, chữa bệnh ở các bệnh viện đa khoa như khoa dạ dày – ruột mới đủ điều kiện chữa trị.
Vấn nạn uống rượu, bia trong giờ làm việc bị dư luận xã hội Trung Quốc chỉ trích mạnh mẽ, coi đây là biểu hiện của tham nhũng, lạm dụng quyền hạn hoặc quan liêu trì trệ. Trước sự công kích của nhân dân, chính quyền một số nơi đã ban hành lệnh cấm bất cứ loại đồ uống có cồn nào trong giờ làm việc. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả như mong muốn, cần có sự tham gia của chính quyền và người dân cả nước song song với thực hiện các chính sách toàn diện hơn.
Trung Quốc hiện đang tập trung truyền thông để người dân nâng cao hiểu biết, tránh lạm dụng chất có cồn, đồng thời ban hành các chính sách để giải quyết vấn nạn này.

Quang Nhật  theo who.int
 



 
 

 




Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay14458
mod_vvisit_counterHôm qua14379
mod_vvisit_counterTuần này103918
mod_vvisit_counterTuần trước102180
mod_vvisit_counterTháng này375184
mod_vvisit_counterTháng trước405446
mod_vvisit_counterTất cả27331716