Vì sao hàng giả hàng nhái vẫn có đất sống?
Thứ ba, 24 Tháng 6 2014 14:48
Thời gian gần đây, tình hình xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) diễn biến phức tạp với mức độ, tính chất ngày càng tinh vi.
Tuy nhiên, nghịch lí nằm ở chỗ, vi phạm nhiều song xử phạt khó. Nguyên nhân thì có nhiều, và đến từ mọi phía: Cơ quan quản lý, người tiêu dùng, và cả doanh nghiệp.
Theo Cục Sở hữu trí tuệ, hiện nay hầu hết các chủng loại hàng hóa lưu thông trên thị trường đều có hàng giả, hàng xâm phạm quyền SHTT, trong đó có nhiều sản phẩm gây nguy hại đối với sức khỏe người tiêu dùng: thuốc chữa bệnh, thực phẩm, rượu… Phần lớn hàng giả là hàng tiêu dùng nhập lậu, giả mạo các thương hiệu nổi tiếng của nước ngoài, bán với giá rẻ. Việc sử dụng tem nhập khẩu giả, in ấn bao bì, nhãn mác giả… đang ngày càng khó kiểm soát. Một số vụ hàng giả cho thấy đã có yếu tố móc nối với cá nhân, tổ chức ở nước ngoài. Trước đây, hàng giả thường là hàng nội giả hàng ngoại, hàng nội giả hàng nội, nay xuất hiện thêm hàng ngoại giả hàng ngoại, hàng ngoại giả hàng nội…
alt
Các sản phẩm có hình dáng và tên gọi na ná thương hiệu nổi tiếng.
Thời gian vừa qua, nhiều người tiêu dùng tỏ ra hoang mang vì trên thị trường có nhiều nhãn hiệu đồ uống có nhãn hiệu na ná nhau. Không khó để bắt gặp những hình ảnh ăn theo các sản phẩm nổi tiếng như TaVie, Aqualeader, E2... mà khách hàng ghi lại được và lan truyền trên mạng internet. Nước uống tăng lực thì hầu hết đều có lon sắt màu vàng, logo màu đỏ hình 2 con vật húc nhau để nhái theo một thương hiệu nổi tiếng đến từ Thái Lan mà ai cũng biết. Nước ngọt có ga thì nhiều sản phẩm trôi nổi tại các bến tàu xe, cổng trường tiểu học đều có nhãn đỏ – trắng, nước màu nâu, và được gọi chung với cái tên “co ca”.  Việc những nhãn hiệu mới đặt tên nhái với những nhãn hiệu đã có uy tín trên thị trường là một sự tính toán, để tạo ra sự nhầm lẫn cho khách hàng, khiến họ bị phân tâm khi lựa chọn các sản phẩm. Đây là một trong rất nhiều hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đã và đang diễn ra.
Vi phạm quyền SHTT ngày càng phức tạp, song việc xử lý vi phạm lại gặp khó. Không giống như các vi phạm thông thường, vi phạm quyền SHTT chỉ  được xử lí khi có đơn kiến nghị của chủ thể quyền. Rất nhiều trường hợp vi phạm song chủ thể quyền không kiến nghị, cũng không hợp tác thì không thể xử lí, ngoại trừ hành vi vi phạm đó gây nguy hại tới sức khỏe con người, môi trường…
Rất nhiều doanh nghiệp khi cơ quan chức năng đề nghị cung cấp thông tin để hướng dẫn người tiêu dùng tránh hàng giả thì tỏ ra thờ ơ, né tránh. Vì sợ ảnh hưởng đến uy tín sản phẩm hoặc lo ngại đối tượng sản xuất hàng giả nắm được các đặc điểm hàng hóa để tiếp tục cho ra những sản phẩm nhái tinh vi hơn mà doanh nghiệp hết sức dè dặt trong việc phối hợp với lực lượng chức năng. Từ trước đến nay, nhiều chi cục Quản lý thị trường đã bắt được rất nhiều lô hàng nhái, hàng giả các thương hiệu nhưng việc liên hệ với các chủ sở hữu thương hiệu để cùng phối hợp xử lý thì rất khó khăn. Trong khi đó, thời gian tạm giữ hàng hóa có hạn, lực lượng quản lý thị trường thì không thể đợi đến lúc doanh nghiệp “sắp xếp” được thời gian phù hợp.
Việc xác định hành vi vi phạm trong lĩnh vực SHTT cũng rất khó, bởi đây là lĩnh vực còn mới mẻ ở Việt Nam, đòi hỏi chuyên môn cao. Muốn kết luận hành vi đó có vi phạm quyền SHTT hay không phải căn cứ vào ý kiến chuyên môn của Cục Sở hữu trí tuệ và kết quả giám định ở Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ. Các vi phạm quyền SHTT phổ biến nhất là về kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, sáng chế… trong đó riêng vi phạm về tên thương mại rất khó xử lý vì quyền này không được xác lập trên văn bằng. Theo các chuyên gia, bản thân các doanh nghiệp phải có biện pháp tự bảo vệ mình thông qua các biện pháp kĩ thuật. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, chủ thể quyền phải báo cáo cơ quan chức năng ngay để kịp thời xử lí, đồng thời phải tự chứng minh quyền của mình đến đâu, ai xâm phạm quyền của mình, xâm phạm đến đâu…
alt
Các sản phẩm có hình dáng và tên gọi na ná thương hiệu nổi tiếng.
Bên cạnh đó, các quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ còn nhiều điểm bất cập, việc tổ chức các hoạt động thực thi quyền sở hữu trí tuệ chưa có hiệu quả, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa được thực thi tốt. Mức xử phạt hành chính theo quy định hiện hành quá thấp, không đủ sức răn đe, tỷ lệ phạt cảnh cáo quá lớn... nên số tái phạm cao, thậm chí các vụ tái phạm còn tăng lên về quy mô. Mặt khác, người tiêu dùng cũng phải tự nâng cao ý thức tiêu dùng, kiên quyết loại trừ hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng.
Do chưa nhận thức đầy đủ về hậu quả của việc sản xuất và tiêu thụ hàng giả, một bộ phận đông người tiêu dùng vẫn sử dụng hàng nhái. Một số người dân chia sẻ rằng: Dù biết xài hàng nhái, hàng giả là không tốt nhưng sản phẩm nhái có mẫu mã và chất lượng đạt 70-80% hàng thật, nhưng giá lại “mềm” hơn rất nhiều. Trên các trang mạng bán hàng trực tuyến, nhiều người bán vẫn công khai bán các mặt hàng mà họ gọi là “fake 1, fake 2” (hàng nhái loại 1, loại 2) với giá rẻ hơn hàng chính hãng rất nhiều.
Tất cả những điều đó đang làm cho hàng giả hàng nhái vẫn có đất sống và phát triển, gây nhiều nhức nhối cho đời sống xã hội.

Quang Xuân

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 


Tìm chúng tôi trên Facebook




 



 





Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay4814
mod_vvisit_counterHôm qua24274
mod_vvisit_counterTuần này147094
mod_vvisit_counterTuần trước120417
mod_vvisit_counterTháng này365808
mod_vvisit_counterTháng trước625431
mod_vvisit_counterTất cả34259699
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
THS. Nguyễn Tiến Vỵ
Văn Thanh Liêm
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương