Giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam
Thứ tư, 26 Tháng 11 2014 10:23

Mọi người đều biết, công nghiệp hỗ trợ (CNHT) là một ngành sản xuất nền tảng của ngành công nghiệp.

Sản phẩm của nó là những linh kiện, phụ tùng, vật liệu và cả các quy trình công nghệ …cho các chuyên ngành công nghiêp khác, giúp công nghiệp Việt Nam nâng cao tính tự chủ, năng lực cạnh tranh, giảm lệ thuộc vào nước ngoài, góp phần đảm bảo cho nền kinh tế phát triển bền vững. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam phát triển quá chậm chạp, nếu không nói là chưa phát triển. Bởi các doanh nghiệp trong nước mới chỉ cung ứng được một phần nhỏ nhu cầu nội địa về sản phẩm CNHT, lại chủ yếu là những linh kiện và vật liệu đơn giản, có giá trị thấp trong cơ cấu giá trị sản phẩm. Theo ý kiến của một lãnh đạo cơ quan quản lý Bộ Công Thương, tỷ lệ DN hoạt động trong ngành CNHT chiếm một phần rất nhỏ: sản xuất linh kiện kim loại có khoảng 1.000 DN; sản xuất linh phụ kiện cho ngành dệt may có 1.300 DN; linh phụ kiện cho  ô tô đang có khoảng 210 DN và chỉ sản xuất được những phụ tùng đơn giản, hàm lượng công nghệ thấp như gương, kính, ghế ngồi, bộ dây điện, ắc quy, sản phẩm nhựa…Thách thức lớn nhất cho các doanh nghiệp CNHT là phải đáp ứng đồng thời cả 3 yếu tố, đó là chất lượng sản phẩm phải ổn định, giao hàng đúng hẹn và giá cả hợp lý, trong đó yếu tố giá cả là khó đáp ứng nhất, mới có thể tham gia được vào chuỗi cung ứng của các Tập đoàn đa quốc gia. Đồng thời, trở ngại lớn nhất trong phát triển các ngành công nghiệp nói chung và CNHT nói riêng là công nghệ sản xuất, với CNHT phải là công nghệ cao, có mức đầu tư lớn.
Về nguyên nhân của tình trạng chậm phát triển CNHT ở nước ta cũng đã được các cơ quan, phương tiện thông tin nói nhiều, vẫn tập trung vào một số điểm chủ yếu như sau:
Dung lượng thị trường hay quy mô sản xuất sản phẩm chính còn nhỏ, chưa đảm bảo quy mô công suất sản xuất kinh tế đối với sản phẩm CNHT. Đến nay, có thể nói mới có một số ngành CNHT đã bắt đầu đủ lớn như điện tử, dệt may và da giày (ngành dệt may đã đạt tỷ lệ nội địa hóa 50%, da giày 60%..).
Năng lực sản xuất của các doanh nghiệp trong nước còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu của khách hàng  về  tiêu chuẩn và chất lượng sản phẩm CNHT thường rất cao, chưa kể giá cả phải đảm bảo cạnh tranh. Một trong những nguyên nhân làm hạn chế năng lực sản xuất của các DN là nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực CNHT còn thiếu. 
Chưa chủ động được các vật liệu cơ bản để chế tạo sản phẩm CNHT như thép chế tạo, nhựa và chất dẻo... mà chủ yếu vẫn phải dựa vào nhập khẩu, nên phát triển CNHT còn khó khăn, bị động, sức cạnh tranh thấp.
Điều cuối cùng có tính quyết định gián tiếp là nguồn lực đầu tư của Nhà nước cho CNHT còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Đồng thời cơ chế chính sách chưa đủ mạnh để có thể kêu gọi, khuyến khích và thúc đẩy  phát triển CNHT.
Còn về nguyên nhân khách quan có lẽ chỉ có một, đó là tập quán kinh doanh của các doanh nghiệp toàn cầu  thường sử dụng các doanh nghiệp đã tham gia trong chuỗi sản xuất của họ hoặc các doanh nghiệp cùng quốc tịch để cung ứng sản phẩm CNHT, vì thế đã hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu các sản  phẩm CNHT.

 alt

Ảnh minh họa

Vậy trong những năm tới đây, Việt Nam sẽ phát triển công nghiệp hỗ trợ như thế nào? Đó là những câu hỏi, nỗi băn khoăn của nhiều đại biểu Quốc hội trong nhiều kỳ họp vừa qua.
Để giải đáp vấn đề này, thì từ năm 2007 đã có quy hoạch công nghiệp hỗ trợ đến năm 2010 và tầm nhìn đến 2020. Sau đó vào năm 2011 Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 12/2011/QĐ-TTg ngày 24/2 ban hành một số  chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ. Tuy nhiên, như Bộ trưởng Bộ Công Thương trong trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội kỳ hợp thứ 8 vừa đây cho biết, cấp độ pháp lý của các  chính sách này vẫn còn thấp, nên trên thực tế chưa đủ sức thúc đẩy CNHT phát triển. Mới đây, ngày 08 tháng 10 năm 2014 Bộ trưởng Bộ Công Thương đã có Quyết định số 9028/QĐ-BCT phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển công nghiệp hỗ trợ đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030, tập trung phục vụ các ngành cơ khí chế tạo, ô tô, điện tử, dệt may, da giày và công nghệ cao. Đồng thời, cũng đang xây dựng Nghị định về phát triển công nghiệp hỗ trợ và sẽ trình Chính phủ trong năm 2014. Theo đó, hướng dự thảo Nghị định sẽ tập trung khắc phục các điểm yếu và các khó khăn còn tồn tại của các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình tham gia vào CNHT và vào chuỗi sản xuất toàn cầu của các Tập đoàn đa quốc gia. Trong đó nổi lên những nội dung như :
Ươm tạo và bồi dưỡng doanh nghiệp đủ trình độ sản xuất sản phẩm CNHT, nhất là tập trung hỗ trợ về mặt công nghệ sản xuất, quản trị sản xuất và đào tạo nguồn nhân lực theo các nội dung Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, công nghiệp hỗ trợ trong tiếp cận thị trường, trong tiếp cận thông tin, tiếp cận với các Tập đoàn đa quốc gia, trong đào tạo cán bộ, kể cả cán bộ quản lý, cán bộ vận hành và công nhân kỹ thuật. Một hỗ trợ không kém quan trọng là hỗ trợ vốn, kể cả các nguồn vốn ODA của nước ngoài cũng là một giải pháp cần được xem xét. Đồng  thời tăng cường việc hỗ trợ quá trình  khởi nghiệp của các doanh nghiệp CNHT.
Xây dựng các Trung tâm phát triển công nghiệp hỗ trợ ở các vùng kinh tế trọng điểm, hoạt động phi lợi nhuận, bao gồm các phòng thí nghiệm, phòng kiểm định chất lượng, phòng thiết kế  để tạo khuôn mẫu cho các doanh nghiệp hỗ trợ khi họ có nhu cầu kiểm tra chất lượng sản phẩm, hoặc thiết kế tạo mẫu mới, nhưng do khó khăn về tài chính sẽ đến các trung tâm này để được giúp đỡ miễn phí.
Các chính sách hỗ trợ về tín dụng, về hạ tầng, tiền thuê đất…nên được áp dụng như chính sách khu cụm công nghiệp hỗ trợ. Xem xét để hình thành  một quỹ hỗ trợ cho doanh nghiệp, công nghiệp hỗ trợ. Quỹ này trước hết sẽ được sử dụng để cho các doanh nghiệp khởi nghiệp vay ở giai đoạn ban đầu và có thể đứng ra tín chấp cho các doanh nghiệp vay trong trường hợp vay để mở rộng sản xuất, hoặc để mua công nghệ mà tài sản thế chấp không đủ.
Cuối cùng là cần sớm sửa đổi Luật thuế, trong đó có những chính sách liên quan tới CNHT như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT cần được ưu đãi ; thuế thu nhập cá nhân đối với các chuyên gia giúp đỡ, hỗ trợ phát  triển CNHT cần được xem xét miễn giảm thỏa đáng.
Cùng với việc ban hành Nghị định phát triển CNHT, Chính phủ cũng sẽ ban hành Danh mục các sản phẩm CNHT ưu tiên phát triển trong các ngành điện tử, cơ khí chế tạo, ô tô, dệt may và da giày. Danh mục này sẽ định hướng cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển sản xuất và kinh doanh phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế. Bên cạnh đó, trong nội dung của Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hỗ trợ có tiểu Chương trình đào tạo nguồn nhân lực, bao gồm các nội dung cụ thể như nâng cao trình độ giáo viên các trường kỹ thuật dạy nghề, đào tạo nâng cao trình độ các cán bộ kỹ thuật, quản lý sản xuất và công nhân kỹ thuật lành nghề trong lĩnh vực sản xuất CNHT.
Song điều quan trọng nhất là việc tổ chức triển khai thực hiện các điều khoản của Nghị định. Chúng ta hy vọng rằng, Bộ Công Thương cùng các Bộ ngành hữu quan sẽ tổ chức và triển khai có hiệu quả Nghị định, đưa Nghị định đi vào cuộc sống các doanh nghiệp CNHT, tạo cú hích mạnh mẽ cho sự phát triển CNHT, tăng nhanh tỷ lệ nội địa hóa và sức cạnh tranh của các sản phẩm CNHT nói riêng, sản phẩm công nghiệp nói chung, góp phần vào mục tiêu đưa nước ta đến năm 2020 cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại./.

Xuân Mai


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 


Tìm chúng tôi trên Facebook




 



 





Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1616
mod_vvisit_counterHôm qua24335
mod_vvisit_counterTuần này1616
mod_vvisit_counterTuần trước166615
mod_vvisit_counterTháng này386945
mod_vvisit_counterTháng trước625431
mod_vvisit_counterTất cả34280836
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
THS. Nguyễn Tiến Vỵ
Văn Thanh Liêm
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương