Việt Nam trong Cộng đồng kinh tế ASEAN - Cơ hội và thách thức
Thứ tư, 20 Tháng 1 2016 14:07

 

Sáng 22/11 vừa qua, các nhà lãnh đạo ASEAN đã ký Tuyên bố Kuala Lumpur 2015 về "Thành lập Cộng đồng ASEAN" với sự chứng kiến của các nhà lãnh đạo các nước đối tác, đối thoại của ASEAN và Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc. Như vậy, Cộng động ASEAN sẽ chính thức ra đời từ 31/12/2015.
Cộng đồng ASEAN dựa trên 3 trụ cột chính là Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), Cộng đồng an ninh - chính trị ASEAN (APSC) và Cộng đồng văn hóa - xã hội ASEAN (ASCC), trong đó Cộng đồng kinh tế ASEAN là nội dung hội nhập quan trọng nhất. Bởi lẽ, sự phát triển của AEC sẽ là tiền đề thúc đẩy việc thực hiện hai trụ cột còn lại. Kế hoạch Tổng thể xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC Blueprint) đến năm 2015 cũng đã được các nhà lãnh đạo ASEAN thống nhất tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 14 ở Thái Lan với bốn nội dung chính, hay là bốn trụ cột chính gồm: (1) Thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất; (2) Một khu vực kinh tế cạnh tranh; (3) Một khu vực phát triển đồng đều và (4) Hội nhập với nền kinh tế toàn cầu.
Với trụ cột “Thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất” chính là vấn đề tự do hóa ba lĩnh vực lớn là: thương mại hàng hoá; thương mại dịch vụ; đầu tư, tài chính và lao động. Để tiến đến tự do hóa các lĩnh vực trên, các nước thành viên phải thực hiện lộ trình cắt giảm thuế trong CEPT-ATIGA; cải cách hải quan và các biện pháp tạo thuận lợi thương mại khác với các dịch vụ ASEAN điện tử (e-ASEAN), y tế, logistics, hàng không và du lịch. Với lĩnh vực đầu tư, chúng ta  từng bước tự do hóa đầu tư; tăng cường bảo vệ nhà đầu tư; cải thiện tính minh bạch và khả năng dự đoán của các quy tắc, quy định và thủ tục đầu tư. Với lĩnh vực tài chính, lao động,chúng ta phải phát triển thị trường vốn, tự do hóa dịch vụ tài chính, tự do hóa tài khoản vốn và hợp tác tiềntệ ASEAN, cho phép chứng chỉ của lao động lành nghề của quôc gia này được thừa nhận ở các quốc gia thành viên khác trong khu vực.
Với trụ cột “Một khu vực kinh tế cạnh tranh” AEC hướng vào 4 hoạt động chính gồm: chính sách cạnh tranh, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và phát triển cơ sở hạ tầng. Ngoài ra còn có các hoạt động về thuế quan và thương mại đa phương.

 

alt
Lãnh đạo các nước ASEAN trong Lễ ký.
Với trụ cột “Một khu vực phát triển đồng đều” ASEAN sẽ xây dựng một chiến lược phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, một khung chương trình chung cho các doanh nhân ASEAN, giúp các nước Campuchia, Lào, Myanmar, Việt nam nâng cao năng lực kỹ thuật và tài chính, phát triển cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và công nghệ thông tin.
Với trụ cột “Hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu” ASEAN nhất trí giữ vững vai trò "trung tâm" của toàn khối trong quan hệ đối ngoại; thúc đẩy đàm phán các FTA và Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện; tham gia mạnh mẽ hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việc ra đời Cộng đồng ASEAN sẽ mang lại cho mỗi nước thành viên những cơ hội và thách thức riêng, tùy thuộc thế và lực của mình. Với Việt Nam, AEC sẽ tạo động lực giúp các doanh nghiệp mở rộng giao thương với các nước trong khu vực, trực tiếp với các thị trường không chỉ của các nước trong khối mà cả những nước có hiệp định thương mại với ASEAN như Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc. AEC là cơ hội quý báu để đẩy mạnh xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, có điều kiện giảm chi phí nhập khẩu và hạ giá thành sản xuất trong nước nhờ việc nhập khẩu nhiều nguyên vật liệu từ các nước trong cộng đồng và nhiều cơ hội khác nữa  để nhanh chóng vươn lên kịp trình độ phát triển kinh tế của khu vực và thế giới. Hiện ASEAN là thị trường xuất khẩu hàng hóa lớn thứ 3 của Việt Nam và ngược lại là đối tác thương mại cung cấp nguồn hàng hoá lớn thứ 2 cho các DN Việt Nam. Kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam cho các nước ASEAN hiện đạt trên 40 tỷ USD (11 tháng 2015 ước đạt 38,8 tỷ USD, trong đó nhập khẩu từ ASEAN đạt 21,8 tỷ USD tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2014). Với một thị trường chung của một khu vực có dân số 625 triệu người và GDP hàng năm khoảng trên 2.000 tỉ USD, AEC sẽ là môi trường thuận lợi để các nước phát triển sản xuất hàng hóa, dịch vụ với nhiều sắc thái mới...
Thông qua liên kết kinh tế nội khối ASEAN và các thỏa thuận Thương mại tự do giữa ASEAN với các Đối tác, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, tiếp cận thuận lợi hơn các thị trường trong và ngoài khu vực, tăng cường thu hút đầu tư và mở rộng quan hệ thương mại quốc tế; có cơ hội tiếp nhận được thông tin, khoa học-công nghệ, kinh nghiệm quản lý hiện đại và nguồn lực; nâng cao năng lực thể chế và khả năng xử lý các vấn đề xuyên quốc gia như môi trường, thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu; đào tạo và nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, tạo chuyển biến tích cực trong xây dựng và hoàn thiện chính sách, thủ tục phù hợp hơn với yêu cầu hội nhập quốc tế.
AEC cũng là cơ hội lớn để Việt Nam đẩy mạnh cải cách thể chế, hiện đại hóa nền kinh tế, nâng cao trình độ phát triển, bởi nếu để giành thắng lợi trong sân chơi chung này thì đó là con đường tất yếu. Trong lĩnh vực lao động, việc làm, 10 nước ASEAN đã thống nhất công nhận chứng chỉ đào tạo đối với tám loại nghề nghiệp: bác sỹ, nha sỹ, hộ lý, kỹ sư, kiến trúc sư, kiểm toán viên, giám sát viên và nhân viên du lịch của mỗi nước thành viên  có giá trị tương đương nhau, nên cơ hội di chuyển lao động giữa các nước với những ngành nghề này là rất thuận lợi.
Bên cạnh những cơ hội nói trên, AEC cũng đồng thời tạo nên nhiều thách thức cho các doanh nghiệp Việt Nam. Đầu tiên phải nói đến sự gia tăng tính cạnh tranh về hàng hóa, dịch vụ đầu tư của các nước trong khối sẽ tác động đến một số ngành, lĩnh vực, doanh nghiệp phải thu hẹp sản xuất, thậm chí bị mất thị trường vào tay các doanh nghiệp ASEAN khác, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ có năng lực cạnh tranh hạn chế. Theo cam kết cắt giảm thuế của Việt Nam trong CEPT-ATIGA, Việt Nam sẽ cắt giảm thuế về 0% cho tất cả các mặt hàng trao đổi trong ASEAN (ngoại trừ các mặt hàng trong Danh mục loại trừ chung) với lộ trình cho hầu hết các dòng thuế là cho tới năm 2015 và 7% dòng thuế còn lại cho tới năm 2018.
Mặc dù sẽ tạo cho người tiêu dùng có thêm nhiều cơ hội lựa chọn sản phẩm hàng hóa, dich vụ thích  hợp với nhu cầu của mình, nhưng nếu các doanh nghiệp trong nước không đởi mới cải tiến mẫu mã, kiểu dáng, nâng cao chất lượng hàng hóa, tiêu chuẩn vệ sinh an tòan  thì sẽ bị hàng nhập khẩu lấn át. Còn trong lĩnh vực chuyển hóa lao động, do trình độ chuyên môn và kỹ năng của lao động trong nước đa số chưa cao nên nguy cơ lao động có tay nghề cao từ các nước ASEAN-6 có thể tràn vào Việt Nam và gây nhiều hệ lụy về xã hội. Cùng với cơ hội để đẩy mạnh cải cách thể chế, Việt Nam cũng đứng trước sức ép rất lớn về tái cơ cấu kinh tế, nâng cao trình độ khoa học - công nghệ và năng lực cạnh tranh, trong khi trình độ phát triển của Việt Nam còn kém nhiều quốc gia trong ASEAN như: Singapore, Malaysia, Thái Lan... Do vậy, sức ép cải cách đặt ra cho chúng ta là rất lớn, đặc biệt là cải cách nền hành chính lạc hậu, nhiều thủ tục rườm rà...
Có thể nói AEC đang đến rất gần và đặt Việt Nam cũng như các nước Đông Nam Á khác trước những cơ hội, thách thức to lớn. Thực tế này đòi hỏi chính phủ, doanh nghiệp và người dân Việt Nam phải có sự quan tâm, chuẩn bị kỹ lưỡng và tiếp tục đổi mới hoàn thiện trong suốt quá trình thực hiện, để tận dụng, khai thác tối đa cơ hội, vượt qua thách thức trong quá trình tham gia AEC. Trong đó, các yếu tố then chốt mà Việt Nam không thể bỏ qua là cải cách thể chế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây cũng là hai trong ba "khâu đột phá" chiến lược để phát triển đất nước trong những thập kỷ tới mà văn kiện Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ./.


Xuân Mai

 


Tìm chúng tôi trên Facebook




 



 





Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay4372
mod_vvisit_counterHôm qua24274
mod_vvisit_counterTuần này146652
mod_vvisit_counterTuần trước120417
mod_vvisit_counterTháng này365366
mod_vvisit_counterTháng trước625431
mod_vvisit_counterTất cả34259257
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
THS. Nguyễn Tiến Vỵ
Văn Thanh Liêm
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương