Tết trong thơ Nguyễn Bính
Thứ năm, 21 Tháng 1 2016 11:23

Trong các nhà thơ của phong trào Thơ Mới (1932 - 1945), Nguyễn Bính có lẽ là người đưa Tết vào thơ nhiều nhất.

Trong số 270 thi phẩm viết trước cách mạng của thi sĩ chân quê, chúng tôi thống kê có tới 41 lần từ Tết xuất hiện. Tết còn đi vào ngay nhan đề của một số bài thơ như: Tết, Tết của mẹ tôi, Tết biên thùy. Đi vào thơ Nguyễn Bính, Tết không chỉ gợi ý niệm về thời gian mà còn gợi cả những ý niệm không gian cùng một tấm lòng thiết tha vô hạn với quê hương của tác giả.
alt
Đầu tiên, Tết xuất hiện trong thơ Nguyễn Bính với tính chất tả thực: Có cô thợ nhuộm về ăn Tết/Sương gió đường xa rám má hồng (Không đề), Em chưa lấy chồng/Má hồng còn thắm/Tết tết xuân xuân/Đời vui vẻ lắm (Xuân).
Ngày Tết trong thơ Nguyễn Bính luôn gắn với một cảm xúc, một ước ao được sum vầy đoàn tụ. Thế nên nếu Tết phải xa nhau, phải ly biệt thì sẽ trở thành nỗi buồn day dứt khôn nguôi trong lòng người: Năm ngoái Tết rồi/Năm nay lại Tết/Ai đi biền biệt/Hai Tết rồi đây/Buồng hương lẳng lặng/Then chẳng thiết cài/Còn đợi chờ ai/Biết bao Tết nữa (Tết). Những ngày Tết vui nhất trong thơ Nguyễn Bính là những ngày Tết vọng về trong hồi ức, lúc thiếu thời. Có những cái Tết gắn với hình ảnh người mẹ tần tảo, hiền từ: Tết đến mẹ tôi vất vả nhiều/Mẹ tôi lo liệu đủ trăm chiều/Sân gạch tường hoa người quét lại/Vẽ cung trừ quỷ trồng cây nêu (...) (Tết của mẹ tôi). Có những cái Tết gắn với hình ảnh người bạn gái thuở hoa niên: Trời đen như mực, tối ba mươi/Diễm lén sang nhà để gặp tôi/Hai chúng tôi ngồi trên đệm rạ/Lắng nghe nồi bánh rộn ràng sôi (Thi vị).
Nhưng những cái Tết xuất hiện nhiều nhất trong thơ Nguyễn Bính là những cái Tết xa nhà, phải đón xuân nơi xứ người. Danh từ Tết vì thế thường có một loạt yếu tố đi sau để nhấn mạnh cái sự xa quê ấy như: Tết ngoài thiên hạ, Tết quê người, Tết người ta: Xuân này em chị vẫn tha hương/Vẫn ăn cái Tết ngoài thiên hạ/Son sắt say hoài rượu viễn phương (...) Đêm ba mươi Tết quê người cũng/Tiếng pháo giao thừa dậy tứ phương (Xuân vẫn tha hương), Quán trọ xuân này hoa lại nở/Lại ngồi xem Tết, Tết người ta (Quán trọ).
Và mọi cái Tết ở xứ người ấy đều là những cái Tết vô duyên. Nỗi khát khao sum họp trong những ngày Tết vì thế mà càng cháy bỏng nhưng bởi không thể trở về nên con người đành chấp nhận mà ôm lấy nỗi buồn tủi nhiều khi đến bẽ bàng: Chiều ba mươi hết năm rồi/Nhà tôi riêng một mình tôi vắng nhà/Tôi còn lận đận phương xa/Để ăn cái Tết thật là vô duyên (Xuân về nhớ cố hương), Ngày mai ăn Tết bằng chi nhỉ/Ăn Tết bằng hai cánh cửa quan (Tết biên thùy).
Bài thơ xuất hiện nhiều từ Tết nhất là thi phẩm Xuân tha hương, gồm 100 câu được bắt chung một vần. Cái điệp khúc “Tết này chưa chắc em về được/Em gửi về đây một tấm lòng”  trở đi trở lại đến 7 lần trong toàn bộ bài thơ. Cái cảm giác bơ vơ, lạc lõng, cô đơn, vô định dễ khiến người ta phải trào nước mắt: Thiên hạ đua nhau mà sắm Tết/Một mình em vẫn cứ tay không/Vườn nhà Tết đến hoa còn nở/Chị gửi cho em một cánh hồng/(...) Chị ơi Tết đến em không được/Trông thấy quê hương thật não nùng (...) Tết này ồ thế mà vui chán/Những một mình em uống rượu hồng (...)Chị ơi Tết đến em mua rượu/Em uống cho say đến não nùng.
Tết, có thể nói, không chỉ là một ám ảnh mà còn trở thành một định mệnh của thơ và đời Nguyễn Bính. Chẳng thế mà trong những câu cuối của bài Nhạc xuân, thi sĩ dường như đã buông ra một “lời sấm” cho sự ra đi của mình: Năm mới tháng giêng mùng một Tết/Còn nguyên vẹn cả một mùa xuân/Huyền Trân ơi!/Mùa xuân, mùa xuân, mùa xuân rồi/Giờ đây chín vạn bông trời nở/Riêng có tình ta khép lại thôi. Sau 27 năm kể từ khi công bố bài Nhạc xuân (1939), Nguyễn Bính đã vĩnh viễn rời cõi tạm vào đúng ngày 29 tháng Chạp, ngay trước thềm mùng một Tết năm Bính Ngọ (1966), để lại bao nuối tiếc trong lòng những người ở lại.

Đỗ Anh Vũ


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 


Tìm chúng tôi trên Facebook




 



 





Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay16399
mod_vvisit_counterHôm qua19490
mod_vvisit_counterTuần này116203
mod_vvisit_counterTuần trước131487
mod_vvisit_counterTháng này288054
mod_vvisit_counterTháng trước637482
mod_vvisit_counterTất cả33556514
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
THS. Nguyễn Tiến Vỵ
Văn Thanh Liêm
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương