Thế nào là bệnh zona sau thủy đậu?
Thứ năm, 25 Tháng 2 2016 16:47
Thể bệnh này gọi là zona hạch gối hay hội chứng Ramsay Hunt. Tác nhân gây bệnh là virus gây thủy đậu trước đó, còn tồn tại trong cơ thể.
Zona sau thủy đậu xảy ra như thế nào? 
Ở những bệnh nhân bị bệnh thủy đậu đã khỏi, nhưng virus gây bệnh thủy đậu vẫn tồn tại dưới dạng ngủ đông ở  hạch rễ lưng của thần kinh tủy sống, chúng bị ức chế bởi hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên nhiều năm sau, khi cơ thể bệnh nhân bị nhiễm khuẩn, chấn thương, suy yếu hệ miễn dịch… là điều kiện thuận lợi cho virus gây bệnh thủy đậu năm xưa thoát khỏi sự ức chế miễn dịch, phát triển thành dạng hoạt động, di chuyển đến sừng sau tủy sống và gây viêm dọc đường đi của dây thần kinh tủy sống ra đến da. Do bị tổn thương, các tế bào thần kinh cảm giác ở da sẽ có ngưỡng hoạt động thấp hơn và đáp ứng mạnh hơn với các kích thích,  gây nên tình trạng rối loạn cảm giác đau cho bệnh nhân. Bệnh zona sau thủy đậu còn có thể ảnh hưởng đến thần kinh vận động do viêm nhiễm sừng sau tủy sống trong đó dễ bị tổn thương nhất là vùng dây thần kinh mặt. Nếu virus tái hoạt gây viêm nhiễm hạch gối thần kinh mặt, kèm hồng ban mụn nước đau nhức ở vành tai  cùng bên và yếu cơ mặt đồng thời với các triệu chứng khác, khi đó gọi là hội chứng Ramsay Hunt.
Làm sao phát hiện được bệnh? 
Bệnh khởi phát đột ngột và dữ dội với các biểu hiện: tự nhiên bệnh nhân bị yếu liệt mặt một bên, đau nhức nhiều và kèm theo chóng mặt, có khi biểu hiện giống như bệnh nhân bị đột quỵ. Tuy triệu chứng thần kinh có vẻ nặng, nhưng hội chứng Ramsay Hunt vẫn có thể được điều trị khỏi, ngoại trừ một số ít trường hợp bệnh nhân có thể bị liệt cơ mặt vĩnh viễn và giảm thính lực (bị điếc). Nếu phát hiện và điều trị sớm khi bệnh mới phát có ý nghĩa quan trọng để giảm các triệu chứng và các biến chứng về sau.
alt
Các vị trí tổn thương bệnh zona sau thủy đậu.
Bệnh nhân có hồng ban mụn nước đau rát  ở một bên trái hoặc phải, vành tai, ống tai ngoài, vòm miệng hay ở lưỡi; bị liệt mặt cùng bên với vùng tai bị tổn thương; không nhắm kín được mắt một bên; đau nhức tai, ù tai, nghe kém; chóng mặt, buồn nôn, cảm giác tê lưỡi, thay đổi vị giác ở vùng 2/3 trước lưỡi. 
alt
Virus varicella zoster gây bệnh sởi và Zona sau thủy đậu.
Để chẩn đoán xác định bệnh, các bác sĩ thường dùng phản ứng PCR dịch tiết của các bóng nước để tìm virus gây bệnh.
Các biến chứng là gì? 
Bệnh nhân được điều trị sớm trong vòng 72 giờ đầu, thường khỏi hẳn và không để lại biến chứng gì. Tuy nhiên, có một số bệnh nhân dù được điều trị sớm, bệnh vẫn có thể gây biến chứng nặng là điếc hay liệt mặt vĩnh viễn. Các biến chứng khác có thể gặp là: cử động bất thường ở mặt, do virus gây tổn thương nghiêm trọng thần kinh mặt, sau đó thần kinh tái phát triển bị sai vị trí. Tổn thương này dẫn đến các đáp ứng thần kinh không phù hợp như chớp mắt, chảy nước mắt khi bệnh nhân cười, nói chuyện hay nhai. Tổn thương mắt: liệt thần kinh mặt làm cho mắt ở bên bị tổn thương nhắm không kín có thể gây tổn thương giác mạc mắt với các triệu chứng đau nhức mắt và nhìn không rõ. Tổn thương thần kinh: virus  có thể xâm nhập vào não, tủy sống gây viêm não, viêm màng não. Đau nhức thần kinh sau zona xảy ra do tổn thương các sợi thần kinh dẫn truyền gây cảm giác đau đớn  kéo dài sau khi các sang thương và triệu chứng khác của bệnh đã khỏi từ lâu.
Điều trị thế nào?
Zona sau thủy đậu không phải là một bệnh cấp cứu nhưng vẫn cần được chẩn đoán và điều trị sớm trong vòng 72 giờ đầu để giảm cơn đau, giảm mức độ tổn thương và hạn chế các biến chứng. Trong chữa bệnh, chủ yếu là điều trị các triệu chứng như: giảm đau, giảm cảm giác khó chịu, làm lành các bóng nước và ngăn chặn tổn thương này lan rộng. Có thể dùng thuốc kháng virus: Acyclovir, Famciclovir, Valacyclovir.  Ribavirine; thuốc kháng viêm loại corticosteroids; thuốc giảm đau thần kinh như Amitriptyline, Pregabalin… Nếu bệnh nhân đau nhiều có thể được chiếu laser hồng ngoại hoặc phong bế thần kinh để giảm đau. Đối với bệnh nhân còn triệu chứng liệt mặt sau khi điều trị, cần dùng vật lý liệu pháp để phục hồi một phần chức năng vận động của các cơ mặt. Sử dụng thuốc botulinum toxin để điều trị giúp bệnh nhân nhắm kín được mắt. Thời gian hồi phục của bệnh có thể kéo dài từ nhiều tuần đến nhiều tháng. Nhưng với các ca bệnh nặng hoặc điều trị muộn, các triệu chứng tổn thương thần kinh có thể tồn tại lâu dài và khó phục hồi.
Phòng bệnh ra sao?  
Muốn phòng bệnh người ta dùng vaccine zostavax để tiêm phòng bệnh zona và những bệnh khác có liên quan đến varicella zoster virus cho bệnh nhân đã từng bị thủy đậu trên 60 tuổi và mở rộng ra các bệnh nhân ít hơn 60 tuổi. Đối với trẻ em, việc tiêm phòng bệnh thủy đậu bằng varicella virus vaccine ngay từ khi còn nhỏ là biện pháp rất hiệu quả để phòng ngừa bệnh zona và những bệnh khác do varicella zoster virus gây ra. Vì vậy các bậc cha mẹ nên đưa con đi tiêm phòng đầy đủ để phòng tránh bệnh cho con. 
alt
Hồng ban mụn nước đau rát ở vành tai và ống tai ngoài.
Đối với bệnh nhân trong thời gian bệnh bộc phát, các mụn nước còn nhiều, bệnh nhân không nên tiếp xúc gần gũi với những người chưa bị thủy đậu hay chưa tiêm phòng bệnh thủy đậu, người có hệ miễn dịch suy yếu, trẻ sơ sinh và phụ nữ đang có thai để tránh lây bệnh cho những người này.
alt
Liệt mặt và mắt nhắm không kín 1 bên trong bệnh zona sau thủy đậu.

BS. Hồng Ninh

 

 


Tìm chúng tôi trên Facebook




 



 





Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay125
mod_vvisit_counterHôm qua14876
mod_vvisit_counterTuần này76437
mod_vvisit_counterTuần trước110031
mod_vvisit_counterTháng này186468
mod_vvisit_counterTháng trước475433
mod_vvisit_counterTất cả28895127
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
THS. Nguyễn Tiến Vỵ
Văn Thanh Liêm
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương