Bia Bỉ: phải ngồi cùng bạn
Thứ sáu, 17 Tháng 3 2017 09:09
Nghệ thuật nấu bia có ngay từ thời kỳ đầu của nền văn minh nhân loại, khoảng 3.600 năm trước công nguyên, từ vùng Lưỡng Hà (bây giờ bao gồm lãnh thổ Iraq, Kuwait, đông Syria, đông nam Thổ Nhĩ Kỳ, và tây nam Iran), qua ngả Ai Cập, Hy Lạp La Mã sang Gallia (khu vực ở Tây Âu bao trọn Pháp, Luxembourg, Bỉ cùng một phần lãnh thổ Thụy Sĩ, Italy, Hà Lan và Đức ngày nay). Những mẻ bia đầu tiên được nấu tại nhà, nhờ bàn tay tài hoa của Phái Đẹp.
alt
Trụ sở và Bảo tàng của Liên hiệp các nhà sản xuất bia Bỉ đã hơn 300 năm tuổi

Đến thời trung cổ, các tu sĩ Thiên Chúa giáo được phép nấu và dùng một lượng bia nhất định để uống thay nước. Ở vùng Nam Âu, rượu vang là phổ biến nhất thì trồng nho ủ rượu, do vùng Flanders phía bắc nước Bỉ có khí hậu không thuận lợi cho sản xuất rượu vang, nên tập trung vào bia. Đầu tiên họ sử dụng một hỗn hợp cỏ có tên “gruit” - gồm hương đào, ngải, thiên tuế, thạch nam, sen đá và những hương liệu khác – được bán sẵn ở cửa hiệu thảo dược. Để tăng thời hạn bảo quản bia, thế kỷ XI, các tu sĩ bắt đầu dùng men, tu viện ở Affligem (phía tây-tây bắc Brussels) đóng vai trò lớn trong việc nấu bia bằng men ở Flanders. Nhờ giới tu sĩ mà nấu bia từ việc riêng mỗi nhà thành một nghề chính cống.
alt
Các lễ hội bia ở Brussels…

Công nghệ nấu bia dần dần được đưa vào “nghị sự quốc gia”. Năm 1364, nhằm cải thiện chất lượng bia, hoàng đế Karl IV ra một sắc chỉ đặc biệt về áp dụng phương pháp mới, dùng men trong nấu bia. Sắc chỉ này ban hành khắp đế quốc La Mã thần thánh cùng những vùng đất Đức có Brabant, Flanders và bờ tây sông Schelde, tuy nhiên vùng Flanders vẫn tiếp tục dùng gruit và cho ra đời loại bia có màu hồng sẫm. Trong hai thế kỷ XVI-XVII xuất hiện thêm nhiều quy định nhằm tăng chất lượng bia: luật Reinheitsgebot (năm 1516) bắt buộc người Đức phải nấu bia bằng đại mạch ủ men với nước, còn ở tòa thị chính Halle thuộc Flanders trong kỷ yếu năm 1559 có quy định cụ thể phải lấy nước tại chỗ nào để nấu loại bia Lambic. Bắt đầu từ thế kỷ XVII, vùng Flanders mới sản xuất những loại bia đặc sản địa phương: Gerstenbier từ đại mạch vùng Antwerp, bia trắng Leuvense witte, bia nâu Diest và Audenarde hay bia Caves vùng Lier...
Qua thời “tự sản tự tiêu”, các lò bia địa phương bắt đầu xuất hàng đi nơi khác. Năm 1783, hoàng đế Joseph II của đế quốc La Mã Thần thánh bãi bỏ các ưu tiên đối với những tu viện chèn ép các lò bia, và trong thời gian diễn ra cuộc cách mạng Pháp, một số tu viện cùng lò bia của mình đã bị phá hủy.
alt
… và ở Leuven

Thế kỷ XIX mở ra chương mới trong lịch sử nghề nấu bia với sự cách tân của Pilsner (Czech): năm 1839 lò bia này bắt đầu cho ra đời sản phẩm trong vắt, át hẳn loại bia đùng đục nhờ nhờ trước đó.
Cuộc thế chiến thứ nhất giáng đòn mạnh vào nhiều lò bia Bỉ, quân Đức cướp hết cả sản phẩm, cả thiết bị nấu bia, trong số 3.200 lò bia, chỉ phần nửa sống qua giai đoạn khó khăn ấy. Nhưng vừa trấn tĩnh chẳng được là mấy lại gặp phải đợt khủng hoảng kinh tế những năm 1930 và thế chiến thứ hai, đến năm 1946 ở Bỉ chỉ còn 775 lò bia. Những thập niên sau, phần lớn lò bia tư nhân không trụ nổi, phải đóng cửa, vì sự cạnh tranh khốc liệt, giá thiết bị đắt đỏ và những hãng bia lớn lấn chiếm thị phần.
Sang thập niên 1960, nhiều loại bia Bỉ bắt đầu có đời sống mới: “vua bia” nước Anh Michael Jackson (1942-2007) nhiệt thành tôn vinh bia Bỉ trên nhiều sách báo, mở đường cho sự công nhận quốc tế.
Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng nước ngoài, từ năm 1985 đến năm 2000, những lò bia Bỉ cỡ trung và cỡ đại bắt đầu liên kết với nhau, lò bia nhỏ cũng được mở nhiều ở các địa phương. Sang đầu thế kỷ XXI, nổi lên mối quan tâm đến những loại bia đặc sản: bia từ những lò nấu trong tu viện cổ xưa Aachel, Chimay, Orval, Rochefort, Westmalle và Westvleteren; bia của những dòng họ cao tay nghề, của những địa phương có giống đại mạch và nguồn nước độc đáo để làm ra những loại bia nâu hồng, nâu và trắng. Hiện nước Bỉ sản xuất khoảng 900 loại bia khác nhau, trong đó khоảng 300 nhãn hiệu bia độc quyền, một số nhãn bia đã có 400-500 năm tuổi, như Hoegaarden. Người Bỉ cũng làm một số loại bia từ hoa quả táo, lê, mâm xôi, anh đào... Lò nấu giỏi thì 300 kg anh đào được ủ trong vài tuần thu được 1 tấn bia Kriek cay cay. Ở Brussels có loại bia mùa đông không cần dùng nấm men, hương vị hết sức đặc biệt nhờ nấu bằng nước của khúc sông Schelde chảy qua đây. Chứa 12% vol, đậm không dưới 6°, bia Bỉ nhiều lần được công nhận “ngon nhất quả đất”. Từ năm 2004 hãng bia Bỉ Interbrew liên doanh với Brazil thành hãng InBev và đến tháng 7-2008 liên kết với hãng Anheuser-Busch của Mỹ hợp thành nhà sản xuất bia lớn nhất thế giới Anheuser-Busch InBev.
alt
Chìm trong hương vị khó quên

Bản thân dân Bỉ có thái độ rất trịnh trọng với bia: chai đựng thứ đồ uống này được làm rất cầu kỳ, mỗi lò một kiểu chai đựng (có cả chai sứ), một kiểu cốc, ly và không thích tu... cả chai. Đặc biệt, nhãn hiệu bia phải thật rực rỡ, xứng đáng với tặng phẩm quý bên trong. Liên hiệp các nhà sản xuất bia Bỉ сó từ thế kỷ XIV, trụ sở và nhà bảo tàng bia đặt tại Grand Place ở Brussels đã 300 năm nay. Nước Bỉ có quy định: siêu thị nào bày bán dưới 20 nhãn bia Bỉ sẽ bị Hội bảo vệ Người tiêu dùng kiện. Nhiều lễ hội bia được tổ chức quanh năm, đơn cử: BAB-festival tại Bruges (tháng 2), Belgian Beer Weekend tại Brussels (đầu tháng 9), Weekend of Belgian Beers tại Hasselt (tháng 11), Bia mùa Giáng Sinh ở Essen, Bia mùa xuân ở Leuven...
Một chính khách Bỉ có cách khái quát khá hay về vai trò xã hội của bia: “Người thích rượu thì nói chuyện với cái cốc, còn người thích bia thì nói chuyện với bạn ngồi bên cạnh”.

Nguyên Đăng

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 


Tìm chúng tôi trên Facebook




 



 





Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay3256
mod_vvisit_counterHôm qua17018
mod_vvisit_counterTuần này20274
mod_vvisit_counterTuần trước105942
mod_vvisit_counterTháng này256410
mod_vvisit_counterTháng trước395206
mod_vvisit_counterTất cả28489636
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
THS. Nguyễn Tiến Vỵ
Văn Thanh Liêm
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương