Góp ý về nội dung trong dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia
Thứ ba, 19 Tháng 6 2018 06:27
Căn cứ vào các ý kiến của các đại biểu và doanh nghiệp tại các buổi tọa đàm, hội thảo về dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia, Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam (VBA) đã có công văn kiến nghị, góp ý với Bộ Y tế về những nội dung trong dự thảo Luật.  Dưới đây là những nội dung góp ý.
alt
Phương pháp tiếp cận của dự thảo Luật
Theo VBA, dự Luật này nên tập trung vào giải quyết ba vấn đề mấu chốt:
- Một là, bảo vệ sức khỏe người dân thông qua thắt chặt quản lý hoạt động sản xuất và tiêu thụ các loại đồ uống có cồn nằm ngoài kiểm soát, sản phẩm kém chất lượng và có thể nguy hại cho sức khoẻ.
- Hai là, thay đổi nhận thức và hành vi lạm dụng đồ uống có cồn thông qua các hoạt động giáo dục, tuyên truyền, đặc biệt là ở cấp cơ sở.
- Ba là, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật do lạm dụng rượu bia thông qua các chế tài, hình phạt nghiêm khắc.
Như đã nêu trong Dự Luật “Luật này được tiếp cận dưới góc độ y tế công cộng, không tiếp cận dưới góc độ thương mại”. Vì vậy, để đạt được mục tiêu giải quyết những vấn đề về sức khỏe và xã hội gây ra bởi lạm dụng rượu, bia như bạo hành gia đình, tai nạn giao thông do lái xe sau khi uống rượu, bia, năng suất học tập, làm việc thấp do uống rượu khi chưa đủ tuổi, v.v.. Dự Luật không nên chỉ bao gồm những quy định mang tính hạn chế thương mại thuần tuý, ví dụ như cấm bán một số giờ nhất định trong ngày, hạn chế hoặc cấm quảng cáo, tiếp thị, tài trợ hoặc một số biện pháp kiểm soát cung cấp rượu. Những quy định này nên và hiện đã được Luật Quảng cáo hay Luật Thương mại điều chỉnh.
Dự Luật nên có cách tiếp cận đảm bảo tính cân bằng, bền vững, có tính đến lợi ích của các bên liên quan.
Về tên gọi của Luật
Theo báo cáo của Bộ Y tế, hiện nay trên thế giới chưa có nước nào xây dựng Luật phòng chống tác hại của rượu, bia. Bản thân rượu, bia không có hại cho sức khỏe. Chỉ có lạm dụng rượu, bia mới gây ra tác hại đối với sức khỏe và WHO đã đề ra Chiến lược toàn cầu về giảm thiểu tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn (Tiếng Anh là “Global Strategy to reduce the harmful use alcohol”). Thực tế trong thời gian qua, các vụ ngộ độc liên quan đến sử dụng đồ uống có cồn đều có nguyên nhân do sử dụng rượu có chứa methanol vượt ngưỡng cho phép, không có nguồn gốc xuất xứ. Vì vậy, nếu nhấn mạnh việc phòng, chống tác hại của rượu, bia thì phải nhấn mạnh đến tác hại của việc lạm dụng đồ uống có cồn, tác hại của các loại đồ uống có cồn không kiểm soát được, không rõ nguồn gốc xuất xứ chứ không phải chỉ nhằm vào các loại rượu, bia đã được quản lý chặt chẽ, bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm được sản xuất, kinh doanh bởi các doanh nghiệp có uy tín, tuân thủ pháp luật.
Vì vậy, nếu Bộ Y tế vẫn trình Chính phủ dự án Luật này thì Hiệp hội đề nghị xem xét, sửa lại tên luật là Luật Kiểm soát đồ uống có cồn như thông lệ của một số ít quốc gia hiện nay hoặc Luật Phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn để phù hợp với Quyết định số 244/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Về thuật ngữ rượu, bia 
Tại Điều 1 của dự thảo Luật có quy định: “... rượu, bia và đồ uống có cồn khác (trong Luật này gọi chung là rượu, bia)...”. Về chuyên môn, rượu, bia là hai trong số các loại đồ uống có cồn. Rượu, bia là đồ uống có cồn nhưng không thể nói đồ uống có cồn khác là rượu, bia được. Vì vậy, chỉ có thể quy định: “rượu, bia và đồ uống có cồn khác (trong Luật này gọi chung là đồ uống có cồn)...” phù hợp với đề nghị sửa lại tên gọi của Luật nêu trên.
Cần phân biệt rõ rượu với bia để có những quy định phù hợp với đặc điểm của từng loại. Ngay rượu cũng chia thành rượu mạnh, rượu vang... Hiện nay, một số doanh nghiệp đã sản xuất sản phẩm “bia không cồn” để phục vụ người tiêu dùng là lái xe, phụ nữ... Vậy, luật này có áp dụng đối với sản phẩm “bia không cồn” hay không?
Ngoài ra, đề nghị xác định rõ “cồn thực phẩm” có chịu sự điều chỉnh của Luật này hay không vì theo quy định của Luật Đầu tư thì sản xuất, kinh doanh cồn thực phẩm không phải là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.
alt
Về các biện pháp kiểm soát giảm mức tiêu thụ rượu, bia
•     Về thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng, chống tác hại của rượu, bia
Đề nghị xem xét quy định về trách nhiệm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch: “hướng dẫn, vận động cộng đồng dân cư hạn chế hoặc không uống rượu, bia trong đám tang, đám cưới, lễ hội và đưa vào hương ước; quy định việc hạn chế hình ảnh uống rượu, bia trong các sản phẩm điện ảnh, sân khấu, truyền hình.” tại Điểm d Khoản 2 Điều 5 vì quy định khó khả thi và việc sử dụng rượu, bia trong các dịp này là truyền thống văn hóa lâu đời…
•    Về trách nhiệm của cá nhân, tổ chức, cộng đồng dân cư trong phòng, chống tác hại của rượu, bia
Đề nghị xem xét cân nhắc quy định: “Vận động, đưa quy định về việc hạn chế hoặc không uống rượu, bia trong các đám cưới, đám tang, lễ hội trên địa bàn dân cư vào hương ước, nội quy.” tại Điểm d Khoản 1 Điều 6 vì quy định này không khả thi như đã phân tích ở trên.
•    Các biện pháp kiểm soát trong khuyến mại, quảng cáo, tài trợ rượu, bia
Việc quy định về khuyến mại, quảng cáo, tài trợ rượu, bia cần phù hợp với các quy định của pháp luật về khuyến mại, quảng cáo và tài trợ trong Luật Thương mại, Luật Quảng cáo và thông lệ quốc tế. Cần có những quy định phù hợp để tạo điều kiện cho các nhà sản xuất, kinh doanh giới thiệu những sản phẩm có chất lượng tốt, đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và ngăn chặn các sản phẩm nhập lậu, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Đồng thời, đáp ứng quyền tiếp cận thông tin của người tiêu dùng.
    Về các biện pháp kiểm soát việc cung cấp rượu, bia
•    Các biện pháp quản lý sản xuất, kinh doanh rượu, bia
Đề nghị xem xét lại quy định: “Kể từ ngày Luật này có hiệu lực, việc cấp mới, cấp lại giấy phép, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, thay đổi địa điểm kinh doanh đối với cơ sở bán lẻ rượu, bia phải bảo đảm khoảng cách bán kính giữa các địa điểm kinh doanh rượu, bia và giữa địa điểm kinh doanh rượu, bia với các địa điểm không được bán rượu, bia không nhỏ hơn 500m, trừ các khu vực, tuyến phố chuyên kinh doanh ẩm thực, du lịch.” tại Khoản 4 Điều 9 vì quy định này khó khả thi.
•     Về quản lý sản xuất, kinh doanh rượu thủ công
Đây là vấn đề nhức nhối, được xã hội rất quan tâm, cần có chính sách và tổ chức triển khai quản lý sản xuất, kinh doanh sản phẩm này. Nếu làm tốt, Nhà nước sẽ thu thêm được hàng ngàn tỷ đồng tiền thuế (theo Bộ Y tế là khoảng 2000 tỷ đồng/năm) và quan trọng hơn là hạn chế được tình trạng ngộ độc rượu.
Tuy nhiên các quy định ở đây còn chưa cụ thể, rõ ràng, chưa xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đặc biệt là chính quyền cấp cơ sở trong khi đây là nội dung quan trọng nhất.
•     Bảo đảm chất lượng, an toàn đối với rượu, bia
Dự luật cần quy định rõ trách nhiệm và thời hạn cơ quan có thẩm quyền phải ban hành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về rượu, bia; quy định điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với rượu thủ công chưa có quy chuẩn và rượu có bổ sung thảo dược, thực vật, động vật và các chất khác; quy định việc công bố hợp quy, công bố phù hợp quy định về an toàn thực phẩm đối với rượu, bia.
* Địa điểm, phương thức, thời gian không được bán rượu, bia
Đề nghị xem xét lại quy định về cấm bán rượu, bia tại các “Trạm dừng nghỉ trên đường quốc lộ, tỉnh lộ” quy định tại Điểm đ Khoản 1 Điều 13 vì chỉ có thể cấm lái xe sử dụng rượu, bia chứ không thể cấm hành khách sử dụng rượu, bia cũng như cấm lái xe và hành khách mua rượu, bia.
 Việc hạn chế thời gian bán rượu, bia cũng không có tính khả thi vì người uống sẽ có nhiều cách để vẫn có thể sử dụng được rượu, bia hoặc dẫn đến tình trạng sử dụng rượu, bia từ các nguồn không kiểm soát được.
 
Về các biện pháp kiểm soát giảm tác hại của rượu, bia
* Về quy định Kiểm soát rượu, bia bảo đảm an toàn giao thông (Điều 16 của dự thảo Luật).
- Đề nghị Ban soạn thảo tham khảo kinh nghiệm của các nước, nhất là của EU để xem xét, quy định cho phù hợp với người điều khiển các phương tiện giao thông.
- Quy định về nồng độ cồn đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy như Phương án 2 không khả thi.
*Về quy định áp dụng biện pháp cai nghiện rượu, bia bắt buộc cho người nghiện rượu, bia.
Đề nghị Ban soạn thảo xem xét vì quy định này không phù hợp với quy định về các biện pháp xử lý vi phạm hành chính được quy định tại Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, “Đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc chưa bị áp dụng biện pháp này nhưng không có nơi cư trú ổn định.” (Khoản 1 Điều 96  Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012).

Về việc thành lập Quỹ nâng cao sức khỏe
Hiện nay, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng bia, rượu đã tăng 3 năm liên tục và đạt mức thuế suất 65% từ ngày 01 tháng 01 năm 2018. Đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt là những hàng hóa, dịch vụ không thật sự cần thiết cho nhu cầu tiêu dùng hằng ngày của con người và có những tác hại nhất định đến người sử dụng, môi trường, xã hội. Như vậy, nếu cần sử dụng kinh phí cho việc nâng cao sức khỏe thì có thể lấy ngân sách nhà nước thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
Chính phủ đã có chủ trương giảm thiểu khó khăn cho doanh nghiệp. Ngày 16 tháng 5 năm 2016 Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020, trong đó có nội dung về giảm chi phí kinh doanh cho doanh nghiệp. Do đó việc quy định doanh nghiệp phải đóng góp thêm từ 0,5% - 2% trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt vào Quỹ nâng cao sức khỏe là không phù hợp.
 Việc đề xuất xây dựng Quỹ nâng cao sức khỏe (trên cơ sở hợp nhất với Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá) trong dự án Luật Phòng, chống tác hại rượu, bia cũng cần phải được xem xét, đánh giá thật kỹ. Không thể đánh đồng tác hại của thuốc lá với tác hại của rượu, bia.
Vì vậy, đề nghị không thành lập Quỹ nâng cao sức khỏe theo phương án 1 hoặc đề xuất đóng góp bắt buộc trên cở sở tỷ lệ % trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt vào ngân sách nhà nước để chi riêng cho các hoạt động phòng, chống tác hại của rượu bia và nâng cao sức khỏe như phương án 2.
Nếu cần thiết phải xây dựng Quỹ nâng cao sức khỏe, đề nghị Bộ Y tế trình Quốc hội cho xây dựng một dự án Luật quy định riêng về Quỹ này vì có rất nhiều hoạt động khác liên quan đến sức khỏe như: môi trường, giao thông, ...


 

 

 






Liên kết website