VBA kiến nghị tới cơ quan thẩm định dự án Luật Phòng chống tác hại của rượu, bia
Thứ năm, 16 Tháng 8 2018 15:19
Sau khi nghiên cứu Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia do Bộ Y tế chủ trì soạn thảo,
với tư cách là đại diện cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh rượu, bia, đối tượng chịu tác động trực tiếp của dự án Luật này, Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) đã có Công văn gửi tới Bộ Tư pháp (cơ quan thẩm định dự án Luật này) về những nội dung chưa phù hợp và không có tính khả thi trong dự thảo Luật.
Các căn cứ do Bộ Y tế nêu về sự cần thiết ban hành luật chưa thuyết phục
Các căn cứ mà Bộ Y tế đưa ra để chứng minh sự cần thiết phải xây dựng dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia chưa thực sự thuyết phục.
Thứ nhất, Bộ Y tế đã quá nhấn mạnh về tác hại của rượu, bia về các mặt kinh tế, xã hội và sức khỏe, trong khi chỉ có những sản phẩm bia rượu không đảm bảo an toàn thực phẩm, nhất là rượu thủ công, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ mới là nguồn gây ra tác hại đối với sức khỏe và kinh tế, xã hội còn các sản phẩm rượu, bia có chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng thì không phải là nguồn gây ra tác hại đối với sức khỏe, ảnh hưởng tới kinh tế, xã hội. Do đó, cần phải xác định chính xác nguyên nhân để có quy định phù hợp.
Thứ hai, về thực trạng sử dụng rượu, bia: Bộ Y tế nêu ra một số số liệu mà Hiệp hội thấy là không chính xác như mức tiêu thụ rượu, bia quy đổi ra lít cồn nguyên chất theo bình quân đầu người/năm...
Vì vậy, Hiệp hội đề nghị cần lấy số liệu chính thức từ Tổng cục Thống kê và Bộ Công Thương.
Thứ ba, Bộ Y tế nêu: Thực trạng sản xuất, kinh doanh và quản lý sản xuất, kinh doanh rượu, bia cần được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu phòng, chống tác hại của rượu, bia.
alt
Trước hết phải khẳng định rằng hiện nay Nhà nước đã quản lý tốt đối với rượu sản xuất công nghiệp và bia. Ngành sản xuất và kinh doanh rượu, bia đã đóng góp cho ngân sách khoảng 50 ngàn tỷ đồng/năm và tạo việc làm cho hàng triệu lao động cả lao động trực tiếp và lao động gián tiếp. Đối tượng không quản lý được chính là rượu sản xuất theo phương pháp thủ công, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ, rượu nhái, rượu giả. Vì vậy, cần phải xác định đây mới chính là nguyên nhân gây ra các tác hại về kinh tế, sức khỏe, xã hội và cần có cơ chế quản lý sản phẩm rượu thủ công này như thế nào để hạn chế tác hại do nó gây ra chứ không phải nhằm vào các sản phẩm có chất lượng, bảo đảm các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm là các sản phẩm rượu, bia do các cơ sở công nghiệp sản xuất.
Thứ tư, Bộ Y tế cho rằng: “Kinh nghiệm thế giới và khu vực cho thấy phòng, chống tác hại của rượu, bia là rất cần thiết và được các nước quan tâm ban hành chính sách, pháp luật”.
Theo báo cáo của Bộ Y tế thì hiện nay mới chỉ có rất ít quốc gia ban hành đạo luật riêng để kiểm soát đồ uống có cồn và chưa có quốc gia nào ban hành luật có tên là Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.
Một câu hỏi được đặt ra là: Tại sao Việt Nam không tham khảo kinh nghiệm này của các nước mà lại đề nghị ban hành một đạo luật có tên không giống một quốc gia nào trên thế giới.
Thứ năm, về thực trạng pháp luật về phòng, chống tác hại của rượu, bia.
Bộ Y tế cho rằng: “Thực trạng pháp luật về phòng, chống tác hại của rượu, bia hiện nay chủ yếu quy định về quản lý sản xuất, kinh doanh rượu, bia, chưa điều chỉnh đầy đủ đối với phòng, chống tác hại của rượu, bia nên chưa hiệu quả và đã bộc lộ những hạn chế, bất cập đòi hỏi phải điều chỉnh kịp thời” và dẫn số liệu đến tháng 4 năm 2018 có 33 văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực điều chỉnh các hoạt động sản xuất, kinh doanh rượu, bia.
Vậy tại sao có nhiều văn bản quy phạm pháp luật như vậy mà chưa quản lý tốt việc sản xuất, kinh doanh rượu, bia, nhất là rượu thủ công như ý kiến của cơ quan đề xuất. Nếu có thể khắc phục được các hạn chế đó thì có cần thiết phải ban hành một đạo luật mới hay không. Tại sao chưa có cơ chế hữu hiệu để quản lý rượu thủ công, rượu không kiểm soát được là nguyên nhân gây ra các vụ ngộ độc và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Cần đánh giá tác động của Luật
Phải có báo cáo đánh giá tác động của luật một cách thật tỷ mỷ, cẩn trọng vì việc đánh giá tác động của luật (cả tác động tích cực và tác động tiêu cực đối với kinh tế, xã hội nói chung và đối với các đối tượng chịu tác động trực tiếp nói riêng) là một yêu cầu bắt buộc, quan trọng trong công tác xây dựng pháp luật và là cơ sở để đề xuất các chính sách. Bộ Y tế chưa nêu được những đóng góp tích cực của ngành và chưa làm rõ được các ảnh hưởng tiêu cực khi ban hành luật này. Đây là ngành có đóng góp quan trọng cho ngân sách nhà nước và góp phần tạo công ăn, việc làm cho hàng triệu lao động. Uống rượu, bia đã trở thành một nét văn hóa trong đời sống của nhân dân.
Vì vậy, việc đề xuất các chính sách nhằm hạn chế nguồn cung và hạn chế nhu cầu sử dụng rượu, bia sẽ dẫn đến một số tác động đối với người lao động và gia tăng tình trạng buôn lậu, hàng nhái, hàng giả nên cần cân nhắc kỹ.
Tiếp tục kiến nghị thay đổi tên gọi của Luật
VBA tiếp tục đề nghị sửa lại tên luật là Luật Kiểm soát đồ uống có cồn như thông lệ của một số quốc gia hiện nay đã xây dựng Luật hoặc Luật Phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn, trong đó nhấn mạnh việc kiểm soát chất lượng sản phẩm để góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và phù hợp với Chính sách quốc gia về phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
“Rượu, bia” là “đồ uống có cồn” nên đề nghị gọi chung là “đồ uống có cồn” để bảo đảm tính chính xác và phù hợp với Chiến lược toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới cũng như Chính sách quốc gia về phòng chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn ban hành kèm theo Quyết định số 244/QĐ-TTg ngày 12 tháng 02 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ.
Về nguyên tắc trong phòng, chống tác hại của rượu, bia (Điều 3 của Dự thảo)
Đề nghị xem lại nguyên tắc “Bảo đảm nguồn tài chính cho công tác phòng, chống tác hại của rượu, bia, trong đó chủ yếu là nguồn xã hội hóa từ khoản đóng góp bắt buộc từ sản phẩm rượu, bia” vì bảo đảm nguồn tài chính cho công tác phòng, chống tác hại của rượu, bia là trách nhiệm của ngân sách nhà nước, không thể bắt buộc đóng góp từ các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh rượu, bia cũng như người tiêu dùng rượu, bia được. Đề nghị sửa lại là: “Nhà nước bảo đảm nguồn tài chính cho công tác phòng, chống tác hại của rượu, bia”.
Về quản lý rượu thủ công
Về quản lý sản xuất, kinh doanh rượu thủ công: Hiện nay, việc quản lý rượu thủ công đang được thực hiện theo Nghị định số 105/2017/NĐ-CP, trong đó có đưa ra các quy định để quản lý việc sản xuất rượu thủ công (sản xuất rượu thủ công nhằm mục đích kinh doanh, phân phối rượu, bán buôn rượu, bán lẻ rượu, bán rượu tiêu dùng tại chỗ phải có giấy phép, đăng ký với Ủy ban nhân dân cấp xã…). Tuy nhiên, việc quản lý rượu thủ công hiện nay còn chưa được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến nhiều hệ lụy và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Để có cơ chế quản lý hiệu quả hơn đối với rượu thủ công, cần có đánh giá cụ thể hơn việc áp dụng pháp luật hiện hành, bên cạnh đó, cũng cần nghiên cứu để quy định cụ thể và chặt chẽ, đầy đủ hơn trong dự thảo Luật; đồng thời xác định trách nhiệm của các cơ quan, chính quyền địa phương các cấp, nhất là chính quyền cấp xã trong việc quản lý rượu thủ công.
Trong dự thảo Luật chưa thể hiện được nội dung cần quan tâm nhất là quản lý việc sản xuất, kinh doanh rượu thủ công, trong khi đây là nội dung cần phải quy định cụ thể nhất vì sản phẩm này là nguyên nhân gây ra các vụ ngộ độc, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng nhiều nhất, chiếm trên 70% sản lượng rượu tiêu thụ trên thị trường và thất thu cho ngân sách nhà nước hàng ngàn tỷ đồng/năm.
Về quy định thời gian không được bán rượu, bia
    Quy định về cấm hoặc hạn chế giờ bán rượu, bia cần được nghiên cứu kỹ lưỡng, đặc biệt là tính khả thi và những tác động đối với ngành du lịch, khách sạn và giải trí, mà ngành công nghiệp đồ uống có đóng góp đáng kể.
    Quy định về cấm bán rượu, bia vào những giờ nhất định trong ngày nếu được ban hành sẽ có thể khuyến khích việc uống một cách vô trách nhiệm hoặc mua nhiều hơn trước khoảng thời gian bị cấm và vì vậy quy định cấm trở nên phản tác dụng. Quy định cấm bán theo giờ nếu được áp dụng tại Việt Nam sẽ ảnh hưởng lớn đến ngành khách sạn và du lịch, đặc biệt là ở những thành phố, địa phương nơi du lịch là một trong những ngành mũi nhọn của phát triển kinh tế. Quy định này chắc chắn sẽ có ảnh hưởng đối với những ngành kinh doanh dịch vụ du lịch, ẩm thực và giải trí. Việc giám sát thực thi quy định này cũng đòi hỏi phải có một nguồn nhân lực dồi dào trong các cơ quan thi hành pháp luật.
Về các biện pháp kiểm soát khuyến mại, quảng cáo, tài trợ rượu, bia và đồ uống có cồn khác
Về kiểm soát hoạt động quảng cáo đối với bia và rượu dưới 15 độ:
Việc hạn chế quảng cáo đối với bia và rượu từ 5 độ đến dưới 15 độ sẽ gây ra nhiều hệ lụy: Người tiêu dùng không có cơ hội để phân biệt được các hàng hóa, sản phẩm có chất lượng, Ngân sách nhà nước mất một khoản thu từ quảng cáo, ngành du lịch cũng bị ảnh hưởng...
Kinh nghiệm của một số quốc gia cũng chỉ ra rằng, việc hạn chế quảng cáo không có tác dụng làm giảm việc sử dụng rượu, bia. Các kinh nghiệm và báo cáo quốc tế cho thấy tăng cường hay giảm quảng cáo không đồng nghĩa với việc tăng hay giảm tiêu thụ đồ uống có cồn. Quảng cáo chỉ giúp người tiêu dùng lựa chọn thương hiệu sản phẩm mà họ yêu thích. Nếu không có quảng cáo, người tiêu dùng sẽ dễ bị lựa chọn những sản phẩm không đảm bảo chất lượng.
Việc cấm quảng cáo bia trên phương tiện truyền thông tại Việt Nam sẽ được dịch chuyển sang phương tiện truyền thông kỹ thuật số, mạng xã hội - theo đó phần lớn doanh thu sẽ phát sinh ở nước ngoài thay vì doanh thu này phải được phát sinh, chi tiêu tại Việt Nam. Kết quả này dựa trên xu thế hiện nay đang diễn ra sự thay đổi từ phương tiện truyền thông truyền thống sang phương tiện truyền thông kỹ thuật số (đặc biệt là đối với chi tiêu cho quảng cáo).
Việc cấm quảng cáo trên mạng xã hội là rất khó khả thi và khó kiểm soát vì mạng xã hội là một nền tảng trên Internet để mọi người chia sẻ thông tin, bao gồm cả thông tin về đồ uống có cồn. Việc cung cấp, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội có thể không phải là quảng cáo. Quy định về quảng cáo trên mạng xã hội chỉ nên dừng ở việc áp dụng những biện pháp kỹ thuật sẵn có trên mạng xã hội để loại bỏ những người truy cập vào các quảng cáo ở những độ tuổi nhất định.
Các hạn chế quảng cáo, khuyến mại đối với bia không những mâu thuẫn với các luật hiện hành (Luật Quảng cáo, Luật Thương mại) mà còn không phản ánh được sự khác nhau giữa các loại bia, rượu vang và rượu mạnh. Các loại sản phẩm bia, rượu vang, rượu mạnh là rất khác nhau về nồng độ cồn và mức độ gây hại khi sử dụng. Hiệp hội khẳng định là không hợp lý nếu xem tất cả ba loại này giống như nhau, đặc biệt khi xét đến bia có nồng độ cồn thấp hơn nhiều cũng như tầm quan trọng đóng góp về kinh tế và văn hóa đối với Việt Nam. Bia là một phần trong cơ cấu văn hóa Việt Nam và chủ yếu được sản xuất tại Việt Nam.
Quy định tại khoản 3 Điều 8 của dự thảo: “3. Đối với sản phẩm rượu, bia có cùng một nhãn hiệu, tên thương mại của một cơ sở sản xuất nhưng có nhiều độ cồn khác nhau thì việc quảng cáo áp dụng quy định tại Điều này theo sản phẩm có độ cồn cao nhất” là không phù hợp và mâu thuẫn với các quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 8 vì sẽ hạn chế các doanh nghiệp không được quảng cáo các sản phẩm có độ cồn thấp hơn.
Vì vậy, đề nghị xem lại các quy định này để phù hợp với thông lệ quốc tế và thực tiễn ở Việt Nam để bảo đảm tính khả thi và tạo điều kiện cho người tiêu dùng có thể tiếp cận các sản phẩm có chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và tạo điều kiện cho các ngành khác như quảng cáo, du lịch, dịch vụ...
Hoạt động tài trợ cho các sự kiện về thể thao, văn hoá hay nghệ thuật là xuất phát từ mong muốn và thành ý của doanh nghiệp được hỗ trợ và đóng góp cho việc phát triển các tài năng và tôn vinh các giá trị văn hóa, thể thao và nghệ thuật. Dự thảo Luật chỉ nên hạn chế các hoạt động tài trợ có kèm theo bán hàng hoặc quảng cáo cho các sản phẩm rượu, bia. Trong những trường hợp, doanh nghiệp tài trợ mà không kèm bán hàng, quảng cáo hay giới thiệu sản phẩm thì không nên cấm.
Minh Thư (theo nguồn VBA)
 

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 



 





Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay760
mod_vvisit_counterHôm qua6238
mod_vvisit_counterTuần này6998
mod_vvisit_counterTuần trước50520
mod_vvisit_counterTháng này124801
mod_vvisit_counterTháng trước257749
mod_vvisit_counterTất cả24655020