Nhiều ý kiến đề nghị bỏ quy định cấm quảng cáo, tài trợ, khuyến mại
Thứ năm, 07 Tháng 3 2019 17:19
Tại Tọa đàm về một số nội dung trong dự thảo “Luật phòng, chống tác hại của rượu, bia” do Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA)  phối hợp với các cơ quan, doanh nghiệp có liên quan tổ chức ngày 6-3
mới đây, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp kiến nghị cần bỏ quy định về cấm quảng cáo, tài trợ, khuyến mại trong dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.
alt
 Tọa đàm Tham dự Tọa đàm có các đại biểu đại diện các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, các chuyên gia kinh tế, pháp luật, đại diện các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh rượu, bia và các cơ quan thông tấn, báo chí.
Buổi Tọa đàm diễn ra với mục đích trao đổi và tham vấn ý kiến của các cơ quan, doanh nghiệp và các chuyên gia về một số nội dung trong dự án luật để góp phần hoàn thiện dự thảo luật theo hướng tích cực, khả thi nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng; lợi ích kinh tế của nhà nước và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Các ý kiến góp ý tại Tọa đàm đều kiến nghị nên điều chỉnh một số quy định chưa phù hợp trong dự án Luật. Đó là những quy định sau:
Về các quy định cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại, tài trợ đối với rượu, bia:
Hoạt động quảng cáo
Đề nghị sửa đổi quy định “cấm quảng cáo rượu, bia dưới 5,5 độ cồn trên báo hình, báo nói trong thời gian từ 18 giờ đến 21 giờ hằng ngày” tại Điểm c Khoản 3 Điều 11 và “hạn chế các phương tiện quảng cáo đặt ngoài trời trong bán kính 500m tính từ cổng của cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi” tại Điểm d Khoản 3 Điều 11 của dự thảo.
    Lý do:
Tỷ lệ trẻ thành niên xem truyền hình sau 20 giờ là rất thấp và không thay đổi nhiều từ 20 giờ đến 21 giờ. Tuy nhiên, chi phí quảng cáo truyền hình sau 20 giờ so với sau 21 giờ là hơn gấp đôi – có thể sẽ dẫn đến việc mất công ăn việc làm, giảm tiền thu thuế và giảm GDP. Điển hình, việc nghiên cứu trên phân tích các nước G20 – cho thấy rằng hoạt động quảng cáo chiếm trung bình 15,7% tăng trưởng GDP. Quốc gia thấp nhất được ghi nhận là 5% và cao nhất là 24,6%.
Quảng cáo không phải là để tăng mức tiêu thụ mà là thông qua quảng cáo người tiêu dùng sẽ tiếp cận được tất cả thông tin về doanh nghiệp/ sản phẩm đúng theo quy định của Luật bảo vệ người tiêu dùng tại Khoản 2 Điều 8 “Được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; nội dung giao dịch hàng hóa, dịch vụ; nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa; được cung cấp hóa đơn, chứng từ, tài liệu liên quan đến giao dịch và thông tin cần thiết khác về hàng hóa, dịch vụ mà người tiêu dùng đã mua, sử dụng”; và Khoản 3 Điều 8 “Lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo nhu cầu, điều kiện thực tế của mình; quyết định tham gia hoặc không tham gia giao dịch và các nội dung thỏa thuận khi tham gia giao dịch với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ”…
Quy định hạn chế các phương tiện quảng cáo đặt ngoài trời trong bán kính 500m tính từ cổng của cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi” tại Điểm d Khoản 3 Điều 11 sẽ không khả thi với tình hình thực tế hiện nay - sẽ kéo theo nhiều hệ lụy gia tăng sự thất vọng và giảm thiểu niềm tin của người dân, nhà đầu tư… điển hình như Luật phòng chống tác hại thuốc lá quy định từ ngày 01/5/2013 cấm người dân hút thuốc nơi công cộng (đặc biệt là trường học, bệnh viện). Tuy nhiên, do không có đủ điều kiện về nhân lực thi hành xử phạt cũng như chế tài xử phạt nên đến nay, quy định này vẫn bị bỏ trống; tương tự quy định việc xử phạt người sử dụng điện thoại di động tại những khu vực bị cấm tại trong Nghị định 52/2012/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05 tháng 8 năm 2012. Tuy nhiên, quy định này cũng khó xử lý do ý thức của người dân chưa cao và việc tuyên truyền cũng chưa sâu rộng, thiết thực.
Do vậy, đề nghị sửa đổi Điểm c Khoản 3 Điều 11 hạn chế quảng cáo trên truyền hình từ 19:00 đến 20:00; và sửa Điểm d Khoản 3 Điều 11 hạn chế các phương tiện quảng cáo đặt ngoài trời trong bán kính 200m tính từ cổng của cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi.
alt
Mặt khác việc liệt kê tại Khoản 2 Điều 11 Dự thảo Luật “các nội dung mà quảng cáo rượu, bia dưới 5,5 độ cồn không được thể hiện” có một số nội dung như “Có thông tin, hình ảnh uống … rượu, bia có tác dụng tạo sự thân thiện, thành đạt, trưởng thành, quyến rũ, hấp dẫn về giới tính”, hay “có hình ảnh của người chưa đủ 18 tuổi” mang tính định tính, sẽ phát sinh nguồn lực không nhỏ để thực thi giám sát việc tuân thủ các quy định này, làm gia tăng thêm cán bộ thi hành pháp luật về lĩnh vực này (điều này không phù hợp với chủ trương tinh giản biên chế cán bộ, công chức, viên chức) quy định tại trong Nghị quyết số 39-NQ-TW ngày 17 tháng 4 năm 2015 của Bộ Chính trị, Quyết định số 2218/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ và tinh thần của Công văn số 65/TTg-TCCV ngày 13 tháng 01 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ. Bên cạnh đó, cũng làm phát sinh thủ tục hành chính và hạn chế quyền chủ động, sáng tạo của doanh nghiệp, không phù hợp với Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020.
Bên cạnh đó, kinh nghiệm tại các quốc gia trên thế giới cho thấy việc cấm quảng cáo sẽ không có hiệu quả đối với một nhóm thiểu số những cá nhân có hành vi lạm dụng đồ uống có cồn. Số liệu thống kê và kinh nghiệm ở các nước khác cho thấy việc cấm quảng cáo đồ uống có cồn thực tế không có tác động đến lượng tiêu thụ các sản phẩm này.
Việc cấm quảng cáo sẽ ảnh hưởng tới doanh thu của các tổ chức truyền thông của Việt Nam, mất nguồn đầu tư tài trợ cho rất nhiều hoạt động thể thao, văn hóa và du lịch trong nước…do đó sẽ dẫn tới phần lớn doanh thu từ hoạt động quảng cáo được chuyển ra nước ngoài thay vì doanh thu này được phát sinh và ghi nhận tại Việt Nam.
Vì vậy, việc hướng tới một môi trường sản xuất, kinh doanh gắn với phát triển vững gắn với trách nhiệm xã hội:
Sẽ mang lại:
•    Hiệu quả hơn về chi phí và cách thức hoạt động;
•    Cân nhắc đến quyền lợi của tất cả các ngành liên quan;
•    Nhất quán với các cam kết của Chính phủ Việt Nam với các nước APEC. Dự thảo Luật hiện nay đang mâu thuẫn với những cam kết này cũng như các Hiệp ước khác mà Việt Nam đang là thành viên;
•    Cơ chế tự quản cũng nhất quán với Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17 tháng 4 năm 2015 của Bộ Chính trị, Quyết định số 2218/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ và, tinh thần Công văn số 65/TTg-TCCV ngày 13 tháng 01 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ, về việc tổ chức thực hiện, đội ngũ nhân sự và kinh phí cho cơ chế tự quản không trích từ ngân sách nhà nước/hoặc phát sinh như dịch vụ công. 
Hoạt động khuyến mại
Đề nghị xem xét bỏ quy định tại Điều 10 của dự thảo “cấm khuyến mại rượu, bia dưới 15 độ trực tiếp đến người tiêu dùng”
Lý do:
- Quy định của dự thảo sẽ tạo ra mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật Việt Nam/ và các cam kết quốc tế, cụ thể:
•    Không nên phân biệt các loại đồ uống có nồng độ cồn khác nhau vì đồ uống có cồn dù là ở bất kỳ nồng độ cồn nào, khi bị lạm dụng hay sử dung một cách có hại, thì đều gây ra tác hại như nhau
•    Mâu thuẫn với nguyên tắc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật tại Khoản 1 Điều 5 “Bảo đảm tính hợp hiến, tính hợp pháp và tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật”;
•    Bia không thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc đưa ra các quy định hạn chế đối với Bia là hoàn toàn trái với các quy định pháp luật hiện hành; Theo đó, Khoản 3 Điều 100 Luật Thương mại 2005 chỉ “Cấm khuyến mại hoặc sử dụng rượu, bia để khuyến mại cho người dưới 18 tuổi” và Khoản 4 Điều 100 Luật Thương mại 2005 “Cấm khuyến mại hoặc sử dụng rượu có độ cồn từ 30 độ trở lên để khuyến mại dưới mọi hình thức”.
•    Khuyến mại là một trong những hình thức thương mại mà mọi thành phần kinh tế được quyền thực hiện đúng theo nguyên tắc của Điều 10 Luật Thương mại 2005 “Thương nhân thuộc mọi thành phần kinh tế bình đẳng trước pháp luật trong hoạt động thương mại” và quy định tại Khoản 1 Điều 95 “thương nhân được quyền lựa chọn hình thức, thời gian, địa điểm khuyến mại, hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại; Quy định các lợi ích cụ thể mà khách hàng được hưởng phù hợp với khoản 4 Điều 94 của Luật Thương mại…”; và đây cũng là hoạt động đảm bảo cho người tiêu dùng được thụ hưởng các quyền lợi chính đáng như đã được quy định tại Khoản 3 Điều 8 “Lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo nhu cầu, điều kiện thực tế của mình; quyết định tham gia hoặc không tham gia giao dịch và các nội dung thỏa thuận khi tham gia giao dịch với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ”.
•    Quy định “cấm khuyến mại bia trực tiếp đến người tiêu dùng” không những làm hạn chế tính linh hoạt của thương nhân mà còn mâu thuẩn với tinh thần của Chính phủ trong việc tháo gở những bất cập cho các doanh nghiệp - điển hình Nghị định 81/NĐ-CP vừa có hiệu lực từ 15/7/2018 cho phép các doanh nghiệp được khuyến mại giảm giá 100% thay vì mức trần 50% như trước đây.
•    Bên cạnh đó, hoạt động khuyến mại đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, góp phần cải thiện sức cạnh tranh cũng như tăng trưởng kinh tế.
•    Từ đó, có thể thấy, quy định “cấm khuyến mại bia trực tiếp cho người tiêu dùng” sẽ làm ảnh hưởng đến sự cạnh tranh của các thành phần kinh tế, mất đi quyền lợi của người tiêu dùng và sẽ không đáp ứng được mục tiêu của luật là “giảm sử dụng ở mức có hại”.
Do vậy, xem xét bỏ quy định “cấm khuyến mại bia trực tiếp đến người tiêu dùng”. Dự thảo cần hướng đến những quy định hạn chế những chương trình khuyến mại có nguy cơ dẫn đến hành vi lạm dụng đồ uống có cồn.
Hoạt động tài trợ
Đề nghị xem xét xóa bỏ quy định hạn chế tài trợ “không được tài trợ bằng sản phẩm bia; không được có tên sản phẩm rượu, bia; hình ảnh, thông tin về sản phẩm rượu, bia trên vật phẩm tài trợ” tại Điều 13 của dự thảo
Lý do:
Như đã trình bày ở trên Bia không phải là đối tượng sản phẩm thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định của Luật đầu tư và Bia cũng không thuộc mặt hàng kiểm soát lưu thông theo các cam kết của Việt Nam trong Hiệp định thương mại tự do. Từ đây, có thể thấy những quy định hạn chế này không những không đáp ứng mục tiêu của luật mà còn ảnh hưởng đến tính hợp hiến, tính hợp pháp và tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam; các cam kết của Việt Nam trong Hiệp định thương mại tự do.
    Tài trợ bằng các sản phẩm rượu, bia là một thông lệ phổ biến, đặc biệt là trong các lễ hội ẩm thực hoặc các sự kiện trao đổi văn hóa ẩm thực, thường được tổ chức bởi các tổ chức quốc tế, các đại sứ quán và các hiệp hội. Mục tiêu của những sự kiện này là nhằm trao đổi văn hóa và ẩm thực, đồng thời giúp gia tăng sự hiểu biết và thúc đẩy mối quan hệ thân hữu giữa người Việt Nam và bạn bè quốc tế.
Đến nay, chưa có bất kỳ cơ sở chứng minh nào cho rằng tài trợ rượu, bia hay những hình ảnh/ tên gắn trên vật phẩm tài trợ sẽ làm gia tăng mức độ sử dụng có hại.
Hiện nay hoạt động tài trợ của các doanh nghiệp kinh doanh rượu, bia đã mang lại nguồn thu đáng kể cho cơ quan, tổ chức Nhà nước, cũng như góp phần tích cực trong hiện thực hóa chủ trương xã hội hóa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao.... Vì vậy cần cân nhắc lại quy định này hoặc nên xem xét để bỏ điều khoản về cấm tài trợ bằng sản phẩm hoặc loại trừ các lễ hội ẩm thực, các sự kiện trao đổi văn hóa ẩm thực ra khỏi phạm vi điều chỉnh của điều khoản này.
        Việc cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại và tài trợ sẽ không có tác dụng làm giảm thiểu hành vi sử dụng ở mức có hại tại Việt Nam mà sẽ dẫn tới những thiệt hại đáng kể cho phát triển du lịch, kinh tế và xã hội của Việt Nam, không nhất quán với Quyết định số 08-NQ/TW ngày 16 tháng 01 năm 2017 của Bộ Chính trị về việc phát triển ngành dụ lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cho đến năm 2020.
 Quy định cấm bán rươu, bia từ 15 độ cồn trở lên trên Internet
         Đề nghị xem xét bỏ quy định “bán rượu bia từ 15 độ cồn trở lên trên mạng Internet”.
Lý do:
Hoạt động kinh doanh rượu, bia hiện không bị cấm bởi bất kỳ văn bản pháp luật nào tại Việt Nam. Hơn thế nữa, không có mặt hàng nào thuộc Danh mục hàng hóa hạn chế kinh doanh (kể cả thuốc lá) bị cấm bán trên Internet. Internet thực chất chỉ là một công cụ để thực hiện hoạt động kinh doanh. Vì thế, quy định cấm các doanh nghiệp hợp pháp được sử dụng Internet để thực hiện các hoạt động kinh doanh, đặc biệt là trong bối cảnh của một quốc gia đang rất nỗ lực theo đuổi các mục tiêu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như Việt Nam là không phù hợp.
Điều khoản cấm này chỉ nhằm vào một nhóm sản phẩm chiếm dưới 3% tổng lượng tiêu thụ đồ uống có cồn trên thị trường, theo báo cáo gần nhất của Tổ chức y tế Thế giới. Việc cấm bán một số sản phẩm chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng lượng tiêu thụ đồ uống có cồn trên thị trường để đạt mục tiêu giảm tính sẵn có và tác hại của lạm dụng rượu, bia là bất hợp lý.
Việc cấm bán rượu trên Internet hiện đang làm cho người tiêu dùng tiếp cận với các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Hiện nay, mặc dù qui định cấm bán rượu qua Internet đã có từ Nghị định 94/2012/ND-CP ngày 12/11/2012 về sản xuất và kinh doanh rượu, và tiếp đó là trong Nghị định 105/2017/ND-CP ngày 14 tháng 9 năm 2017 có qui định cấm bán rượu có nồng độ cồn từ 15 độ trở lên trên Internet, người tiêu dùng vẫn có thể dễ dàng tìm và mua các sản phầm đồ uống có cồn trên mạng và quy định này chỉ quản lý được những hoạt động bán hàng hợp pháp và chính thống. Vì thế, người tiêu dùng sẽ có nguy cơ mua phải các sản phẩm rượu trên Internet không được đảm bảo về nguồn gốc và xuất xứ của sản phẩm như khi mua tại các nhà phân phối chính thức. Thực tế này khiến cho không ít người tiêu dùng đã mua phải các sản phẩm rượu giả, rượu không có nguồn gốc, xuất xứ, nhập lậu hoặc có chất lượng kém hiện đang bán tràn lan trên mạng Internet và có thể gây hại cho sức khỏe người sử dụng. Cho đến hiện tại, vẫn chưa có bất kì đánh giá nào về tác động và hiệu quả của điều khoản cấm này đối với việc kiểm soát tiêu thụ các sản phẩm rượu.
Hiện nay phần lớn các nước trên thế giới đang cho phép bán rượu, bia trên Internet, không phân biệt nồng độ cồn, trong đó có các nước như Pháp, Đức, Anh, và Mỹ. Trong khu vực châu Á, các quốc gia cho phép bán rượu, bia trên Internet bao gồm Trung Quốc, Campuchia, Hồng Kông, Nhật Bản, Malaysia, Philppines, và Singapore... Việc cấm sử dụng công cụ Internet để bán bất kỳ loại rượu, bia nào cũng không phù hợp với xu thế chung và sẽ khiến Việt Nam trở nên khác biệt với các nước khác trong khu vực.
Kinh nghiệm từ các quốc gia cho phép bán đồ uống có cồn trên Internet đã cho thấy việc cho phép bán rượu, bia qua Internet giúp cải thiện tính minh bạch và hỗ trợ công tác thu thuế khi việc thanh toán được thực hiện bằng thẻ ngân hàng hoặc chuyển khoản, và từ đó, góp phần nâng cao tính minh bạch của hệ thống thuế.
Về các quy định quản lý rượu thủ công, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ
Hiện nay trên thị trường có khoảng trên 70% là rượu dân tự nấu, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ gây ảnh hưởng tới sức khỏe của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh và đặc biệt là gây thất thu ngân sách, cụ thể:
Nguyên nhân của các vụ ngộ độc dẫn đến tử vong hoặc ảnh hưởng đến khả năng lao động là do sử dụng các sản phẩm rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ, rượu có chưa cồn công nghiệp methanol.
Từ rượu không mác nhãn ước tính mỗi năm Nhà nước thất thu khoảng 2.000 tỷ đồng (Nguồn: Tờ trình về Dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu,bia của Bộ Y tế…).
Theo báo cáo của công ty Nghiên cứu Eurmonitor (quy mô thị trường đồ uống có cồn năm 2015): Ước tổng thiệt hại từ thị trường bia, rượu trái phép tại Việt Nam ước khoảng 441 triệu USD/ năm (hơn10.000 tỷ đồng).
Vì vậy, Luật cần có những quy định cụ thể, khả thi phù hợp với thực tế hiện nay và Nhà nước và các cơ quan chức năng cần thắt chặt quản lý, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật đã ban hành để kiểm soát lượng rượu không nhãn mác nTại Tọa đàm về một số nội dung trong dự thảo “Luật phòng, chống tác hại của rượu, bia” do Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA)  phối hợp với các cơ quan, doanh nghiệp có liên quan tổ chức ngày 6-3 mới đây, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp kiến nghị cần bỏ quy định về cấm quảng cáo, tài trợ, khuyến mại trong dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.
 Tọa đàm Tham dự Tọa đàm có các đại biểu đại diện các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, các chuyên gia kinh tế, pháp luật, đại diện các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh rượu, bia và các cơ quan thông tấn, báo chí.
Buổi Tọa đàm diễn ra với mục đích trao đổi và tham vấn ý kiến của các cơ quan, doanh nghiệp và các chuyên gia về một số nội dung trong dự án luật để góp phần hoàn thiện dự thảo luật theo hướng tích cực, khả thi nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng; lợi ích kinh tế của nhà nước và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Các ý kiến góp ý tại Tọa đàm đều kiến nghị nên điều chỉnh một số quy định chưa phù hợp trong dự án Luật. Đó là những quy định sau:
Về các quy định cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại, tài trợ đối với rượu, bia:
Hoạt động quảng cáo
Đề nghị sửa đổi quy định “cấm quảng cáo rượu, bia dưới 5,5 độ cồn trên báo hình, báo nói trong thời gian từ 18 giờ đến 21 giờ hằng ngày” tại Điểm c Khoản 3 Điều 11 và “hạn chế các phương tiện quảng cáo đặt ngoài trời trong bán kính 500m tính từ cổng của cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi” tại Điểm d Khoản 3 Điều 11 của dự thảo.
    Lý do:
Tỷ lệ trẻ thành niên xem truyền hình sau 20 giờ là rất thấp và không thay đổi nhiều từ 20 giờ đến 21 giờ. Tuy nhiên, chi phí quảng cáo truyền hình sau 20 giờ so với sau 21 giờ là hơn gấp đôi – có thể sẽ dẫn đến việc mất công ăn việc làm, giảm tiền thu thuế và giảm GDP. Điển hình, việc nghiên cứu trên phân tích các nước G20 – cho thấy rằng hoạt động quảng cáo chiếm trung bình 15,7% tăng trưởng GDP. Quốc gia thấp nhất được ghi nhận là 5% và cao nhất là 24,6%.
Quảng cáo không phải là để tăng mức tiêu thụ mà là thông qua quảng cáo người tiêu dùng sẽ tiếp cận được tất cả thông tin về doanh nghiệp/ sản phẩm đúng theo quy định của Luật bảo vệ người tiêu dùng tại Khoản 2 Điều 8 “Được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; nội dung giao dịch hàng hóa, dịch vụ; nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa; được cung cấp hóa đơn, chứng từ, tài liệu liên quan đến giao dịch và thông tin cần thiết khác về hàng hóa, dịch vụ mà người tiêu dùng đã mua, sử dụng”; và Khoản 3 Điều 8 “Lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo nhu cầu, điều kiện thực tế của mình; quyết định tham gia hoặc không tham gia giao dịch và các nội dung thỏa thuận khi tham gia giao dịch với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ”…
Quy định hạn chế các phương tiện quảng cáo đặt ngoài trời trong bán kính 500m tính từ cổng của cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi” tại Điểm d Khoản 3 Điều 11 sẽ không khả thi với tình hình thực tế hiện nay - sẽ kéo theo nhiều hệ lụy gia tăng sự thất vọng và giảm thiểu niềm tin của người dân, nhà đầu tư… điển hình như Luật phòng chống tác hại thuốc lá quy định từ ngày 01/5/2013 cấm người dân hút thuốc nơi công cộng (đặc biệt là trường học, bệnh viện). Tuy nhiên, do không có đủ điều kiện về nhân lực thi hành xử phạt cũng như chế tài xử phạt nên đến nay, quy định này vẫn bị bỏ trống; tương tự quy định việc xử phạt người sử dụng điện thoại di động tại những khu vực bị cấm tại trong Nghị định 52/2012/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05 tháng 8 năm 2012. Tuy nhiên, quy định này cũng khó xử lý do ý thức của người dân chưa cao và việc tuyên truyền cũng chưa sâu rộng, thiết thực.
Do vậy, đề nghị sửa đổi Điểm c Khoản 3 Điều 11 hạn chế quảng cáo trên truyền hình từ 19:00 đến 20:00; và sửa Điểm d Khoản 3 Điều 11 hạn chế các phương tiện quảng cáo đặt ngoài trời trong bán kính 200m tính từ cổng của cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc, nuôi dưỡng, vui chơi, giải trí dành cho người chưa đủ 18 tuổi.
Mặt khác việc liệt kê tại Khoản 2 Điều 11 Dự thảo Luật “các nội dung mà quảng cáo rượu, bia dưới 5,5 độ cồn không được thể hiện” có một số nội dung như “Có thông tin, hình ảnh uống … rượu, bia có tác dụng tạo sự thân thiện, thành đạt, trưởng thành, quyến rũ, hấp dẫn về giới tính”, hay “có hình ảnh của người chưa đủ 18 tuổi” mang tính định tính, sẽ phát sinh nguồn lực không nhỏ để thực thi giám sát việc tuân thủ các quy định này, làm gia tăng thêm cán bộ thi hành pháp luật về lĩnh vực này (điều này không phù hợp với chủ trương tinh giản biên chế cán bộ, công chức, viên chức) quy định tại trong Nghị quyết số 39-NQ-TW ngày 17 tháng 4 năm 2015 của Bộ Chính trị, Quyết định số 2218/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ và tinh thần của Công văn số 65/TTg-TCCV ngày 13 tháng 01 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ. Bên cạnh đó, cũng làm phát sinh thủ tục hành chính và hạn chế quyền chủ động, sáng tạo của doanh nghiệp, không phù hợp với Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16 tháng 5 năm 2016 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020.
Bên cạnh đó, kinh nghiệm tại các quốc gia trên thế giới cho thấy việc cấm quảng cáo sẽ không có hiệu quả đối với một nhóm thiểu số những cá nhân có hành vi lạm dụng đồ uống có cồn. Số liệu thống kê và kinh nghiệm ở các nước khác cho thấy việc cấm quảng cáo đồ uống có cồn thực tế không có tác động đến lượng tiêu thụ các sản phẩm này.
Việc cấm quảng cáo sẽ ảnh hưởng tới doanh thu của các tổ chức truyền thông của Việt Nam, mất nguồn đầu tư tài trợ cho rất nhiều hoạt động thể thao, văn hóa và du lịch trong nước…do đó sẽ dẫn tới phần lớn doanh thu từ hoạt động quảng cáo được chuyển ra nước ngoài thay vì doanh thu này được phát sinh và ghi nhận tại Việt Nam.
Vì vậy, việc hướng tới một môi trường sản xuất, kinh doanh gắn với phát triển vững gắn với trách nhiệm xã hội:
Sẽ mang lại:
•    Hiệu quả hơn về chi phí và cách thức hoạt động;
•    Cân nhắc đến quyền lợi của tất cả các ngành liên quan;
•    Nhất quán với các cam kết của Chính phủ Việt Nam với các nước APEC. Dự thảo Luật hiện nay đang mâu thuẫn với những cam kết này cũng như các Hiệp ước khác mà Việt Nam đang là thành viên;
•    Cơ chế tự quản cũng nhất quán với Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17 tháng 4 năm 2015 của Bộ Chính trị, Quyết định số 2218/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ và, tinh thần Công văn số 65/TTg-TCCV ngày 13 tháng 01 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ, về việc tổ chức thực hiện, đội ngũ nhân sự và kinh phí cho cơ chế tự quản không trích từ ngân sách nhà nước/hoặc phát sinh như dịch vụ công. 
Hoạt động khuyến mại
Đề nghị xem xét bỏ quy định tại Điều 10 của dự thảo “cấm khuyến mại rượu, bia dưới 15 độ trực tiếp đến người tiêu dùng”
Lý do:
- Quy định của dự thảo sẽ tạo ra mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật Việt Nam/ và các cam kết quốc tế, cụ thể:
•    Không nên phân biệt các loại đồ uống có nồng độ cồn khác nhau vì đồ uống có cồn dù là ở bất kỳ nồng độ cồn nào, khi bị lạm dụng hay sử dung một cách có hại, thì đều gây ra tác hại như nhau
•    Mâu thuẫn với nguyên tắc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật tại Khoản 1 Điều 5 “Bảo đảm tính hợp hiến, tính hợp pháp và tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật”;
•    Bia không thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Việc đưa ra các quy định hạn chế đối với Bia là hoàn toàn trái với các quy định pháp luật hiện hành; Theo đó, Khoản 3 Điều 100 Luật Thương mại 2005 chỉ “Cấm khuyến mại hoặc sử dụng rượu, bia để khuyến mại cho người dưới 18 tuổi” và Khoản 4 Điều 100 Luật Thương mại 2005 “Cấm khuyến mại hoặc sử dụng rượu có độ cồn từ 30 độ trở lên để khuyến mại dưới mọi hình thức”.
•    Khuyến mại là một trong những hình thức thương mại mà mọi thành phần kinh tế được quyền thực hiện đúng theo nguyên tắc của Điều 10 Luật Thương mại 2005 “Thương nhân thuộc mọi thành phần kinh tế bình đẳng trước pháp luật trong hoạt động thương mại” và quy định tại Khoản 1 Điều 95 “thương nhân được quyền lựa chọn hình thức, thời gian, địa điểm khuyến mại, hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại; Quy định các lợi ích cụ thể mà khách hàng được hưởng phù hợp với khoản 4 Điều 94 của Luật Thương mại…”; và đây cũng là hoạt động đảm bảo cho người tiêu dùng được thụ hưởng các quyền lợi chính đáng như đã được quy định tại Khoản 3 Điều 8 “Lựa chọn hàng hóa, dịch vụ, tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo nhu cầu, điều kiện thực tế của mình; quyết định tham gia hoặc không tham gia giao dịch và các nội dung thỏa thuận khi tham gia giao dịch với tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ”.
•    Quy định “cấm khuyến mại bia trực tiếp đến người tiêu dùng” không những làm hạn chế tính linh hoạt của thương nhân mà còn mâu thuẩn với tinh thần của Chính phủ trong việc tháo gở những bất cập cho các doanh nghiệp - điển hình Nghị định 81/NĐ-CP vừa có hiệu lực từ 15/7/2018 cho phép các doanh nghiệp được khuyến mại giảm giá 100% thay vì mức trần 50% như trước đây.
•    Bên cạnh đó, hoạt động khuyến mại đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, góp phần cải thiện sức cạnh tranh cũng như tăng trưởng kinh tế.
•    Từ đó, có thể thấy, quy định “cấm khuyến mại bia trực tiếp cho người tiêu dùng” sẽ làm ảnh hưởng đến sự cạnh tranh của các thành phần kinh tế, mất đi quyền lợi của người tiêu dùng và sẽ không đáp ứng được mục tiêu của luật là “giảm sử dụng ở mức có hại”.
Do vậy, xem xét bỏ quy định “cấm khuyến mại bia trực tiếp đến người tiêu dùng”. Dự thảo cần hướng đến những quy định hạn chế những chương trình khuyến mại có nguy cơ dẫn đến hành vi lạm dụng đồ uống có cồn.
Hoạt động tài trợ
Đề nghị xem xét xóa bỏ quy định hạn chế tài trợ “không được tài trợ bằng sản phẩm bia; không được có tên sản phẩm rượu, bia; hình ảnh, thông tin về sản phẩm rượu, bia trên vật phẩm tài trợ” tại Điều 13 của dự thảo
Lý do:
Như đã trình bày ở trên Bia không phải là đối tượng sản phẩm thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định của Luật đầu tư và Bia cũng không thuộc mặt hàng kiểm soát lưu thông theo các cam kết của Việt Nam trong Hiệp định thương mại tự do. Từ đây, có thể thấy những quy định hạn chế này không những không đáp ứng mục tiêu của luật mà còn ảnh hưởng đến tính hợp hiến, tính hợp pháp và tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam; các cam kết của Việt Nam trong Hiệp định thương mại tự do.
    Tài trợ bằng các sản phẩm rượu, bia là một thông lệ phổ biến, đặc biệt là trong các lễ hội ẩm thực hoặc các sự kiện trao đổi văn hóa ẩm thực, thường được tổ chức bởi các tổ chức quốc tế, các đại sứ quán và các hiệp hội. Mục tiêu của những sự kiện này là nhằm trao đổi văn hóa và ẩm thực, đồng thời giúp gia tăng sự hiểu biết và thúc đẩy mối quan hệ thân hữu giữa người Việt Nam và bạn bè quốc tế.
Đến nay, chưa có bất kỳ cơ sở chứng minh nào cho rằng tài trợ rượu, bia hay những hình ảnh/ tên gắn trên vật phẩm tài trợ sẽ làm gia tăng mức độ sử dụng có hại.
Hiện nay hoạt động tài trợ của các doanh nghiệp kinh doanh rượu, bia đã mang lại nguồn thu đáng kể cho cơ quan, tổ chức Nhà nước, cũng như góp phần tích cực trong hiện thực hóa chủ trương xã hội hóa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao.... Vì vậy cần cân nhắc lại quy định này hoặc nên xem xét để bỏ điều khoản về cấm tài trợ bằng sản phẩm hoặc loại trừ các lễ hội ẩm thực, các sự kiện trao đổi văn hóa ẩm thực ra khỏi phạm vi điều chỉnh của điều khoản này.
        Việc cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại và tài trợ sẽ không có tác dụng làm giảm thiểu hành vi sử dụng ở mức có hại tại Việt Nam mà sẽ dẫn tới những thiệt hại đáng kể cho phát triển du lịch, kinh tế và xã hội của Việt Nam, không nhất quán với Quyết định số 08-NQ/TW ngày 16 tháng 01 năm 2017 của Bộ Chính trị về việc phát triển ngành dụ lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cho đến năm 2020.
 Quy định cấm bán rươu, bia từ 15 độ cồn trở lên trên Internet
         Đề nghị xem xét bỏ quy định “bán rượu bia từ 15 độ cồn trở lên trên mạng Internet”.
Lý do:
Hoạt động kinh doanh rượu, bia hiện không bị cấm bởi bất kỳ văn bản pháp luật nào tại Việt Nam. Hơn thế nữa, không có mặt hàng nào thuộc Danh mục hàng hóa hạn chế kinh doanh (kể cả thuốc lá) bị cấm bán trên Internet. Internet thực chất chỉ là một công cụ để thực hiện hoạt động kinh doanh. Vì thế, quy định cấm các doanh nghiệp hợp pháp được sử dụng Internet để thực hiện các hoạt động kinh doanh, đặc biệt là trong bối cảnh của một quốc gia đang rất nỗ lực theo đuổi các mục tiêu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như Việt Nam là không phù hợp.
Điều khoản cấm này chỉ nhằm vào một nhóm sản phẩm chiếm dưới 3% tổng lượng tiêu thụ đồ uống có cồn trên thị trường, theo báo cáo gần nhất của Tổ chức y tế Thế giới. Việc cấm bán một số sản phẩm chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng lượng tiêu thụ đồ uống có cồn trên thị trường để đạt mục tiêu giảm tính sẵn có và tác hại của lạm dụng rượu, bia là bất hợp lý.
alt
Việc cấm bán rượu trên Internet hiện đang làm cho người tiêu dùng tiếp cận với các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Hiện nay, mặc dù qui định cấm bán rượu qua Internet đã có từ Nghị định 94/2012/ND-CP ngày 12/11/2012 về sản xuất và kinh doanh rượu, và tiếp đó là trong Nghị định 105/2017/ND-CP ngày 14 tháng 9 năm 2017 có qui định cấm bán rượu có nồng độ cồn từ 15 độ trở lên trên Internet, người tiêu dùng vẫn có thể dễ dàng tìm và mua các sản phầm đồ uống có cồn trên mạng và quy định này chỉ quản lý được những hoạt động bán hàng hợp pháp và chính thống. Vì thế, người tiêu dùng sẽ có nguy cơ mua phải các sản phẩm rượu trên Internet không được đảm bảo về nguồn gốc và xuất xứ của sản phẩm như khi mua tại các nhà phân phối chính thức. Thực tế này khiến cho không ít người tiêu dùng đã mua phải các sản phẩm rượu giả, rượu không có nguồn gốc, xuất xứ, nhập lậu hoặc có chất lượng kém hiện đang bán tràn lan trên mạng Internet và có thể gây hại cho sức khỏe người sử dụng. Cho đến hiện tại, vẫn chưa có bất kì đánh giá nào về tác động và hiệu quả của điều khoản cấm này đối với việc kiểm soát tiêu thụ các sản phẩm rượu.
Hiện nay phần lớn các nước trên thế giới đang cho phép bán rượu, bia trên Internet, không phân biệt nồng độ cồn, trong đó có các nước như Pháp, Đức, Anh, và Mỹ. Trong khu vực châu Á, các quốc gia cho phép bán rượu, bia trên Internet bao gồm Trung Quốc, Campuchia, Hồng Kông, Nhật Bản, Malaysia, Philppines, và Singapore... Việc cấm sử dụng công cụ Internet để bán bất kỳ loại rượu, bia nào cũng không phù hợp với xu thế chung và sẽ khiến Việt Nam trở nên khác biệt với các nước khác trong khu vực.
Kinh nghiệm từ các quốc gia cho phép bán đồ uống có cồn trên Internet đã cho thấy việc cho phép bán rượu, bia qua Internet giúp cải thiện tính minh bạch và hỗ trợ công tác thu thuế khi việc thanh toán được thực hiện bằng thẻ ngân hàng hoặc chuyển khoản, và từ đó, góp phần nâng cao tính minh bạch của hệ thống thuế.
Về các quy định quản lý rượu thủ công, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ
Hiện nay trên thị trường có khoảng trên 70% là rượu dân tự nấu, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ gây ảnh hưởng tới sức khỏe của người tiêu dùng, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh và đặc biệt là gây thất thu ngân sách, cụ thể:
Nguyên nhân của các vụ ngộ độc dẫn đến tử vong hoặc ảnh hưởng đến khả năng lao động là do sử dụng các sản phẩm rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ, rượu có chưa cồn công nghiệp methanol.
Từ rượu không mác nhãn ước tính mỗi năm Nhà nước thất thu khoảng 2.000 tỷ đồng (Nguồn: Tờ trình về Dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu,bia của Bộ Y tế…).
Theo báo cáo của công ty Nghiên cứu Eurmonitor (quy mô thị trường đồ uống có cồn năm 2015): Ước tổng thiệt hại từ thị trường bia, rượu trái phép tại Việt Nam ước khoảng 441 triệu USD/ năm (hơn10.000 tỷ đồng).
Vì vậy, Luật cần có những quy định cụ thể, khả thi phù hợp với thực tế hiện nay và Nhà nước và các cơ quan chức năng cần thắt chặt quản lý, thực hiện nghiêm các quy định pháp luật đã ban hành để kiểm soát lượng rượu không nhãn mác này.
    Kim Tươi (ghi)


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 



 
 




Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay8237
mod_vvisit_counterHôm qua13019
mod_vvisit_counterTuần này63923
mod_vvisit_counterTuần trước90991
mod_vvisit_counterTháng này229633
mod_vvisit_counterTháng trước369180
mod_vvisit_counterTất cả26780719