Ý kiến của các chuyên gia về tình trạng thừa cân béo phì ở trẻ em
Thứ ba, 29 Tháng 10 2019 14:29
Theo kết quả nghiên cứu, trẻ em thừa cân béo phì (TCBP) ở thành thị chiếm tỷ lệ ngày càng cao và báo động khi chiếm 41,9% trong khi trẻ em ở vùng nông thôn chỉ chiếm 17,8%. Trong đó TCBP do nhiều nguyên nhân khác nhau như chế độ ăn uống không hợp lý, ăn nhiều cơm, thịt, trứng sữa, bánh kẹo, kem… nhất là thời gian ngồi trên máy tính, điện thoại lâu, lười vận động, yếu tố di truyền... Đó là ý kiến của các chuyên gia tại Hội thảo “Công bố kết quả nghiên cứu tình trạng dinh dưỡng, khẩu phần, tần suất và thói quen tiêu thụ thực phẩm của học sinh Việt Nam” do Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ phối hợp tổ chức.
Sự tăng trưởng nhanh về kinh tế trong những năm gần đây đã tạo ra nhiều thay đổi to lớn về mọi mặt của đời sống, đồng thời cũng đặt ra những vấn đề về y tế trong đó có dinh dưỡng. Bên cạnh tình trạng suy dinh dưỡng thì thừa cân ở lứa tuổi học sinh cũng là một vấn đề cần quan tâm và đòi hỏi những nỗ lực can thiệp không chỉ nhà trường, các nhà hoạch định chính sách mà của toàn xã hội.
Đề tài nghiên cứu vể “Tình trạng dinh dưỡng, khẩu phần, tần suất và thói quen tiêu thụ thực phẩm của học sinh Việt Nam” của Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhằm đưa ra những giải pháp can thiệp hiệu quả và khuyến nghị phù hợp trong phòng ngừa và cải thiện tình trạng dinh dưỡng cho trẻ em lứa tuổi học sinh. Đây là một nghiên cứu độc lập của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, được tiến hành trong 12 tháng, với sự tham gia của 5.028 học sinh từ 7 đến 17 tuổi, tại 75 trường học tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hồ Chí Minh, Thái Nguyên, Nghệ An và Sóc Trăng.
PGS.TS Trương Tuyết Mai - Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết: “Việt Nam được ghi nhận trong vấn đề cải thiện dinh dưỡng, đặc biệt là cải thiện dinh dưỡng ở trẻ em. Việt Nam được đánh giá là một trong số ít nước trên thế giới đã giảm được tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em và gần với mục tiêu thiên niên kỷ”.
Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, bên cạnh những kết quả đạt được, chúng ta cũng gặp phải nhiều vấn đề như tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi còn cao, tầm vóc người Việt Nam chưa thực sự phát triển so với thế giới, tỷ lệ thiếu vi chất dinh dưỡng còn cao và tình trạng thừa cân béo phì (TCBP) có chiều hướng gia tăng. Dinh dưỡng đóng một vai trò quan trọng đối với tầm vóc và trí tuệ cũng như sức khỏe của con người Việt Nam. Với các chế độ ăn thiếu khoa học, thiếu hợp lý dẫn đến các bệnh liên quan đến dinh dưỡng: tim mạch, đái tháo đường, ung thư. Với tốc độ phát triển của xã hội, việc sử dụng ngày càng nhiều thức ăn sẵn cũng dẫn đến tình trạng TCBP, hình thành các bệnh mãn tính không lây.
Nghiên cứu đã cho thấy, những bất cập tồn tại trong khía cạnh dinh dưỡng và hoạt động thể lực ở trẻ thuộc các lứa tuổi khác nhau. Nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố liên quan đến tình trạng TCBP ở trẻ, bao gồm độ tuổi, giới tính, khu vực sinh sống, điều kiện kinh tế xã hội, gen di truyền và trình độ văn hóa của bố mẹ. Thói quen sinh hoạt hàng ngày như thường xuyên ngồi trước màn hình, xem điện thoại nhiều, lười vận động, sử dụng các loại bánh kẹo, thức uống có đường,... ảnh hưởng tới tình trạng TCBP.
Theo nghiên cứu, đa phần trẻ em Việt Nam ở độ tuổi học đường đều có thói quen ít hoạt động thể lực. Bên cạnh đó phần lớn trẻ em tiểu học có thời gian ngủ trên 8h một ngày chiếm tỷ lệ cao (hơn 95%). Hơn nữa tình trạng mất cân đối trong khẩu phần ăn của trẻ đặc biệt là lứa tuổi Tiểu học là nguyên nhân dẫn đến tình trạng TCBP. Mức tiêu thụ rau và hóa quả chưa đạt được mức quy định ở học sinh Tiểu học cả vùng thành thị và nông thôn. Trong khi đó chế độ ăn uống không hợp lý, ăn nhiều cơm, thịt, trứng sữa, bánh kẹo, kem… nhất là thời gian ngồi trên máy tính, điện thoại lâu, lười vận động, yếu tố di truyền... cũng là những nguyên nhân gây thừa cân, béo phì. Tình trạng thừa cân béo phì tập trung chủ yếu ở vùng thành thị... Một điều cần làm rõ là vì sao trẻ em ở nông thôn sử dụng nhiều đồ uống, bánh kẹo có đường nhiều hơn ở thành thị nhưng tỷ lệ thừa cân béo phì ở nông thôn lại thấp hơn ở thành thị? Điều đó cho thấy, thừa cân béo phì là tổng hợp của nhiều nguyên nhân cộng lại, chứ không phải chỉ do ăn uống…
 
alt
Cần có chế độ ăn uống hợp lý và tích cực luyện tập thể chất cho học sinh.

Trẻ em TCBP có tỷ lệ tiêu thụ gạo, sữa, thực phẩm có đường cao hơn nhiều so với ngưỡng khuyến nghị và cao hơn ở trẻ không TCBP. Trong khi đó nhóm không TCBP lại có xu hướng tiêu thụ các loại đồ uống có đường sản xuất công nghiệp và các thực phẩm có đường. Học sinh TCBP có xu hướng sử dụng tất cả các nhóm lương thực, thực phẩm ở mức cao hơn so với nhóm học sinh không TCBP. Hoạt động thể lực của học sinh hiện đang đối nghịch với tình trạng về cung cấp năng lượng.
PGS. TS Phan Thị Kim – Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn thực phầm Việt Nam chia sẻ quan điểm từ góc độ của một chuyên gia dinh dưỡng và an toàn thực phẩm: Báo cáo nghiên cứu của Viện Dinh dưỡng Quốc gia đã cung cấp được một số thông tin cơ bản, đã đáp ứng được mục tiêu đề ra cho chúng ta thấy được bức tranh hiện tại về tình trạng dinh dưỡng của lứa tuổi học sinh Tiểu học, THCS và THPT. Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở 2 thành phố là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh. Nhằm giúp nghiên cứu được hoàn thiện hơn cần tiến hành nghiên cứu ở 7 vùng sinh thái khác nhau đại diện cho các vùng đặc trưng. Trong điều tra, cùng với các yếu tố nguy cơ về ăn uống, vận động, sinh hoạt, tuy nhiên để toàn diện hơn thì phải điều tra cả yếu tố gia đình. Ở những trẻ TCBP thì có tỷ lệ bao nhiêu phần trăm có bố mẹ chúng béo phì hoặc đái đường. Tiếp đó, yếu tố năng lượng liên quan đầu tiên dẫn tới nguy cơ mắc TCBP. Chẳng hạn một loại thực phẩm nào trong đồ ăn có thiên hướng làm cho người ta nghĩ nhiều đến mắc một số bệnh thực chất chưa toàn diện. Mà nguyên nhân dẫn tới một số bệnh là tổng thể của rất nhiều các yếu tố chứ không chỉ có một chất. Trên thế giới người ta thưởng hay nói ăn nhiều đồ ngọt dẫn đến TCBP tuy nhiên đó chỉ là 1 trong nhiều nguyên nhân. Theo ý kiến của nhiều người thì vận động mới là yếu tố quan trọng. Chẳng hạn như ăn vào nhiều nhưng vận động nhiều thì không gây ra tình trạng béo phì. Kết quả nghiên cứu, tác giả đã điều tra tương đối toàn diện tuy nhiên nếu tính theo bản tính hóa học thức ăn Việt Nam 2007 thì chưa được cập nhật. Qua thời gian dài, thay đổi nhiều về nông nghiệp nên cần tính lại cân đối khẩu phần ăn để phù hợp với tình hình thực tế làm sao cung cấp đủ vitamin và vi khoáng. Bên cạnh việc điều chỉnh chế độ ăn cần tăng thời gian cho trẻ vận động nhiều hơn nữa, trong khẩu phần ăn cần cung cấp đủ protein, chất xơ, sữa.
Đánh giá về kết quả nghiên cứu, TS Vũ Ngọc Quỳnh – Tổng Thư ký Hiệp hội Sữa Việt Nam cho rằng, qua báo cáo nghiên cứu, chúng ta thấy được một bức tranh thú vị về dinh dưỡng đối với trẻ em. Nghiên cứu đã đưa ra số liệu phong phú, chứng tỏ nghiên cứu được tổ chức công phu, nhóm nghiên cứu đã dành nhiều thời gian và công sức vào nghiên cứu này. Dưới góc độ đại diện ngành công nghiêp nhận thấy rằng, sữa chỉ đóng một phần nhỏ trong bức tranh dinh dưỡng lớn. Xuyên suốt báo cáo cho thấy, thực trạng tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi theo thời gian tại Việt Nam có giảm đáng kể trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, tình trạng TCBP ngược lại so với vấn để suy dinh dưỡng và đang tăng nhanh theo thời gian. Khi phân tích các vấn đề về suy dinh dưỡng, TCBP thông qua tập hợp các số liệu phong phú, chúng ta cần chú trọng các yếu tố liên quan, chọn lọc từ số liệu làm sao để trình bày ngắn gọn, tổng quan nhất. Từ đó giúp cộng đồng thấy được vấn đề TCBP liên quan đến yếu tố nào và yếu tố nào là có ý nghĩa quan trọng nhất.
Theo nghiên cứu, có sự tồn tại đồng thời cả hai vấn đề suy dinh dưỡng và TCBP ở trẻ em, khác biệt theo vùng, với tỷ lệ suy dinh dưỡng cao ở vùng nông thôn và TCBP tập trung chủ yếu ở vùng thành thị. Tỷ lệ TCBP cao nhất ở trẻ tiểu học và thấp nhất ở học sinh THPT. Khẩu phần ăn của học sinh THCS và THPT chưa đạt so với nhu cầu khuyến nghị về năng lượng, chưa đáp ứng nhu cầu khuyến nghị về khẩu phần canxi, sắt, kẽm, vitamin A, vitamin B, vitamin C. Khẩu phần ăn của học sinh tiểu học cao hơn nhu cầu khuyến nghị về năng lượng và protein.
Ngoài ra, một số yếu tố liên quan đến TCBP bao gồm tuổi, giới, khu vực, kinh tế xã hội và trình độ văn hóa của bố mẹ, tình trạng kinh tế xã hội. Các yếu tố chế độ ăn uống và sinh hoạt liên quan đến TCBP bao gồm thời gian ngồi màn hình, sử dụng các loại thực phẩm, thức uống tự pha chế ở cổng trường, đường phố làm tăng nguy cơ TCBP. Thời gian ngủ buổi tối, tần suất sử dụng sữa và sản phẩm từ sữa làm giảm nguy cơ TCBP. Trẻ em nông thôn có tỷ lệ suy dinh dưỡng cao và tình trạng thừa cân béo phì tập trung cao ở trẻ em thành thị… 
Qua đây, một thông điệp muốn gửi tới chúng ta là thay vì chỉ nhìn vào các loại thực phẩm ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe con người thì điều cần làm là thay đổi lối sống, thói quen sinh hoạt tốt hơn. Ngoài dung nạp thức ăn vào cơ thể, chúng ta cần luyện tập thường xuyên (đi bộ, đạp xe,…). Nếu có luyện tập, vận động thể chất, chế độ ăn uống hợp lý thì sẽ không phải lo lắng đến tình trạng TCBP. Các ý kiến của chuyên gia cho thấy, TCBP do tổng hợp nhiều nguyên nhân, chứ không phải do một nguyên nhân, cần có các biện pháp, chính sách phù hợp với thực tế thì mới giải quyết được vấn đề TCBP, tránh ảnh hưởng đến các doanh nghiệp làm ăn chân chính, đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội.

Kim Nguyễn
 


Tìm chúng tôi trên Facebook




 



 







Liên kết website

Thống kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay1297
mod_vvisit_counterHôm qua15271
mod_vvisit_counterTuần này62588
mod_vvisit_counterTuần trước102679
mod_vvisit_counterTháng này192782
mod_vvisit_counterTháng trước395206
mod_vvisit_counterTất cả28426008
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
THS. Nguyễn Tiến Vỵ
Văn Thanh Liêm
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương