Quy hoạch và quản lý ngành Bia cần sát với thực tế, vì sự phát triển bền vững
Thứ năm, 21 Tháng 5 2015 10:19

Đó là nội dung được nhiều đại biểu tham gia góp ý tại buổi Toạ đàm "Quy hoạch và công tác quản lý ngành Bia Việt Nam" do Hiệp hội Bia - Rượu- NGK Việt Nam (VBA)

và Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Công nghiệp (Bộ Công Thương) phối hợp tổ chức vào sáng 14- 5-2015, tại Hà Nội.
Tốc độ tăng trưởng giảm dần, mức tiêu thụ chỉ đứng thứ 6 châu Á 
Mở đầu buổi Tọa đàm, ông Nguyễn Văn Việt – Chủ tịch VBA đã khái quát về quá trình phát triển của ngành Bia Việt Nam, đặc biệt là giai đoạn từ năm 1991 đến nay. Ông Việt khẳng định: “Công tác quy hoạch và quản lý ngành Bia đã và đang được thực hiện tốt, các doanh nghiệp đều chấp hành nghiêm chỉnh các loại thuế đối với nhà nước… Ngành Bia đã đáp ứng đủ nhu cầu của xã hội, không còn cảnh thiếu bia, xếp hàng như thời kỳ bao cấp. Đến nay, các thương hiệu lớn trên thế giới đều đã có mặt tại Việt Nam, tuy nhiên, các doanh nghiệp Bia trong nước vẫn cạnh tranh tốt, chiếm vị trí quan trọng trên thị trường. Năm 1991, mức tiêu thụ bia theo đầu người chỉ đạt 1,7 lít/người/năm, song, nhờ chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước nên ngành Bia Việt Nam đã có bước phát triển tốt, đến nay sản lượng đã đạt hơn 3 tỷ lít, mức tiêu thụ theo đầu người đạt 32 lít/người/năm; nộp ngân sách gần 40.000 tỷ đồng, giải quyết nhiều việc làm cho người dân… Tuy phát triển nhanh nhưng vẫn chưa đạt mục tiêu về sản lượng theo quy hoạch.
alt
Ông Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA điều hành buổi Tọa đàm.
Theo ông Việt, một số thông tin vừa qua cho rằng, Việt Nam là một trong những nước đứng đầu thế giới về tiêu thụ bia là không đúng. Mức tiêu thụ bia bình quân của Việt Nam vẫn thuộc diện trung bình ở khu vực và trên thế giới. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2014, mức tiêu thụ cồn nguyên chất tại châu Âu (Nga, Anh, Pháp…) là trên 10 lít/người/năm; tại khu vực Bắc Mĩ là 7,50-9,99 lít/người; tại châu Á: Hàn Quốc: 12,3 lít/người/năm; Lào: 7,3 lít/người/năm, Nhật Bản: 7,2 lít/người/năm, Thái Lan: 7,1 lít/người/năm, Việt Nam: 6,6 lít/người/năm, Cam-pu-chia (5,5 lít/người/năm)… Như vậy, mức tiêu thụ độ cồn nguyên chất ở Việt Nam còn thấp hơn Lào, Thái Lan, đứng thứ 6 ở châu Á. Trên thế giới, các nước phát triển như Hà Lan, Đức, Đan Mạch, chưa ai nói bia có tác hại, mà vấn đề cần phê phán chính là hành vi lạm dụng chất có cồn…
alt
Buổi tọa đàm thu sự quan tâm của các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và báo chí.
Theo ông Dương Đình Giám – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết: Đến nay, trên cả nước có khoảng 120 cơ sở sản xuất bia, khoảng 2 năm trở lại đây, tốc độ tăng trưởng của ngành Bia có giảm hơn trước, đạt dưới 10%. Hiện nay, riêng các công ty lớn như SABECO, HABECO, Heineken đã chiếm tới khoảng 80% sản lượng bia của toàn ngành. Cơ cấu sản xuất bia có thay đổi lớn, bia hơi có xu hướng giảm nhẹ, bia chai tăng khá, bia lon tăng mạnh… Xét về đóng góp chung của ngành Đồ uống như nộp ngân sách, giải quyết việc làm, công tác xã hội từ thiện… thì ngành Bia chiếm phần lớn. Trong đó, nộp ngân sách chiếm 3% so với tổng thu ngân sách toàn quốc; giá trị tăng thêm chiếm 6,3% ngành chế biến,… Thống kê cho thấy, khối sản xuất bia chiếm 60% giá trị tăng thêm, còn 40% là khối cung ứng, dịch vụ, bán lẻ… Do vậy, các nhà hoạch định chính sách cần xây dựng chính sách đồng bộ cho cả khối sản xuất, cung ứng, kinh doanh, dịch vụ,…
alt
Ông Dương Đình Giám - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách công nghiệp trình bày về quy hoạch phát triển ngành Bia - Rượu - NGK.
Ông Giám chia sẻ: “Chủ trương phòng chống tác hại của lạm dụng chất có cồn là rất đúng đắn, tuy nhiên, cần phân biệt giữa rượu và bia, cùng một thể tích nhưng độ cồn của rượu gấp tới 6 lần so với bia. Do vậy, chúng ta cần phải rạch ròi giữa bia và rượu, không nên đánh đồng bia, rượu với nhau. Cần nhằm đúng đối tượng để quản lý, nếu chúng ta chỉ tập trung vào ngành bia mà quên quản lý rượu dân tự nấu thì sẽ có tác động không tốt. Khi thuế TTĐB tăng thì giá thành bia sẽ tăng, lượng người uống bia giảm và họ sẽ chuyển sang dùng loại đồ uống có độ cồn cao mà giá lại rẻ hơn, đó là rượu do dân tự nấu. Như vậy, không chỉ không đạt mục tiêu hạn chế lạm dụng chất có cồn mà còn thất thu thuế, ảnh hưởng đến thu nhập của người lao động…”.
alt
Buổi tọa đàm thu sự quan tâm của các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và báo chí.
Phát biểu tại buổi Tọa đàm, ông Phan Chí Dũng – Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ (Bộ Công Thương) cho biết: Quản lý ngành bia theo quy hoạch được thực hiện từ năm 2005, giai đoạn từ 2005 – 2010 có mức tăng trưởng nhanh, đạt trên 12%. Từ năm 2010 đến nay, tốc độ tăng trưởng giảm dần, xuống còn 8-10%/năm. Tôi thấy mức tăng trưởng này cũng bình thường như các ngành khác. Một số báo cho rằng, ngành Bia Việt Nam tăng trưởng hàng đầu thế giới, uống nhiều nhất là không đúng. Những thông tin này được thống kê và phản ánh với nhằm mục đích khác, chứ không phải mục đích đánh giá thực chất ngành Bia hiện nay. Nếu tính công suất thực và nhu cầu tiêu thụ thì hiện nay, ngành Bia mới đạt 81% so với quy hoạch.
alt
Ông Phan Chí Dũng - Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ (Bộ Công Thương) phát biểu tại buổi Tọa đàm.
Ông Dũng khẳng định: “Ngành Bia đã thực hiện nghiêm túc theo quy hoạch, hầu hết các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có hiệu quả, thực hiện tốt nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước và lợi nhuận cho nhà đầu tư, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương; công tác bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường được quan tâm; các nhà máy được đầu tư công nghệ, thiết bị tiên tiến đã góp phân nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm tiêu hao nguyên, vật liệu, năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh với các sản phẩm nhâp khẩu… Bản thân sản phẩm nó không có tác hại, nhưng nếu lạm dụng thì không chỉ có bia, rượu mà tất cả các thứ khác cũng có tác hại, ví dụ ăn nhiều đường, ăn nhiều cơm cũng gây béo phì… Mỗi bữa ăn uống một, hai cốc bia, rượu thì sẽ tốt cho tiêu hóa, nhưng uống quá nhiều sẽ dẫn đến say sỉn, không làm chủ được bản thân. Chúng ta phải nhìn nhận vấn đề này một cách công bằng, khách quan. Nếu quản lý tốt, sử dụng hợp lý, điều độ, có văn hóa thì sẽ phát triển bền vững, làm cho đời sống xã hội tốt hơn, tăng nguồn thu ngân sách cho nhà nước…”.  
Không nên quản lý bằng dán tem 
Nói về việc quản lý ngành Bia bằng dán tem bia, ông Lê Hồng Xanh – Phó Tổng giám đốc Tổng công ty CP Bia – Rượu – NGK Sài Gòn (Bia Sài Gòn) cho rằng: “Việc quản lý bằng cách dán tem là không hiệu quả, mất nhiều chi phí, gây lãng phí không đáng có. Bia Sài Gòn hiện có 23 nhà máy, mấy chục dây chuyền, nếu đầu tư trang thiết bị cho việc dán tem thì mất khoảng trên 700 tỷ đồng, với sản lượng 1,4 tỷ lít/năm, chi phí hết khoảng 6 tỷ cái tem, giá 200đ/tem thì mỗi năm Tổng công ty phải mất từ 1.200 - 1.500 tỷ đồng/năm. Ngoài ra, còn phải thêm chi phí cho quản lý, nhân công trong quá trình dán tem. Chi phí tăng thêm thì giá thành sản phẩm sẽ tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng và người lao động, gây thất thu thuế,… Hiện nay, mỗi năm Bia Sài Gòn nộp ngân sách khoảng 13.000 tỷ đồng/năm, chấp hành đầy đủ các loại thuế đối với nhà nước. Công tác quản lý cũng rất chặt chẽ từ khi xin cấp phép đến sản xuất, tiêu thụ… nên không cần phải dán tem gây lãng phí. Chúng ta phải nhìn thấy bài học từ thuốc lá, dán tem mà hàng lậu vẫn tràn lan. Bia có đặc thù khác là lượng nhập khẩu thấp hơn nhiều so với sản xuất trong nước, nên không sợ nạn hàng giả, hàng lậu. Công tác quản lý nhà nước khá đầy đủ các lực lượng như biên phòng, công an, quản lý thị trường… cho nên ta không cần phải dán tem…”.
alt
Ông Lê Hồng Xanh - Phó Tổng giám đốc Bia Sài Gòn tham gia ý kiến tại Tọa đàm.
Ông Trần Đình Thanh – Phó Tổng giám đốc Tổng công ty CP Bia – Rượu – NGK Hà Nội (HABECO) chia sẻ: “Trên thế giới hiện chỉ có 4 quốc gia thực hiện dán tem, đều là các nước đang phát triển. Ngay cả các nước phát triển, dẫn đầu về lĩnh vực bia như Đức, Anh, Hà Lan,… họ cũng không thực hiện dán tem bia. Nếu mục đích dán tem để ngăn chặn hàng giả, tránh thất thoát thuế thì không hợp lý, bởi ngành bia khác với thuốc lá, người buôn lậu không thể giấu bia trong người vận chuyển lậu qua biên giới được. Vài chai bia giả, bia lậu không đáng gì so với hàng tỷ lít bia sản xuất trong nước, do vậy, chúng ta không nên dán tem… Các doanh nghiệp sản xuất bia hiện đều kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất đến tay người tiêu dùng, báo cáo và nộp thuế đầy đủ nên không có chuyện thất thoát nguồn thu ngân sách… Các nhà quản lý khi đưa ra chính sách cũng nên nhìn một cách tổng thể vì sự phát triển của ngành, đóng góp nhiều hơn nữa cho xã hội…”.
alt
Ông Trần Đình Thanh - Phó Tổng giám đốc HABECO đóng góp ý kiến về quản lý ngành Bia.
Anh Hoàng Chí Thanh – Trưởng phòng Kỹ thuật HABECO chia sẻ: “Quá trình sản xuất các sản phẩm bia thương hiệu Hà Nội tại Tổng công ty và các đơn vị thành viên đều được thực hiện theo các quy trình khép kín trên các thiết bị hiện đại; Thông tin về số lượng, chất lượng và thời gian trong suốt quá trình sản xuất, tiêu thụ được kiểm soát chặt chẽ (từ nguyên vật liệu đầu vào đến bia thành phẩm, tới người tiêu dùng); Mọi thông tin đều được đối chiếu và thống nhất (sản xuất, vận tải, thương mại); Truy xuất nguồn gốc sản phẩm nhanh chóng và dễ dàng từ thành phẩm tới nguồn gốc các nguyên vật liệu sản xuất… Thực hiện việc báo cáo lên cấp trên đúng quy định, tại các nhà máy và công ty con thuộc Tổng công ty đều có cán bộ kỹ thuật giám sát và kiểm tra chất lượng… Mã vạch, nhãn mác của sản phẩm đều có đầy đủ thông tin nên việc truy xuất nguồn gốc rất dễ dàng. Các công ty đều thực hiện đúng quy định, đảm bảo chất lượng, không để thất thoát…
Ông Đinh Văn Thuận – Chủ tịch Tập đoàn POLYCO cũng không đồng ý với việc dán tem bia, bởi theo ông, trong những năm qua, ngành Bia phát triển tốt, đúng theo quy hoạch. Các nhà máy bia hiện nay đều là các thương hiệu có uy tín, có quy mô lớn, còn các cơ sở sản xuất bia quy mô nhỏ hay còn gọi là bia cỏ đã tự đào thải, không còn tồn tại trên thị trường. Do vậy, chúng ta không nên dán tem bia, vì sẽ gây lãng phí lớn, nhiều cuộc họp do VBA tổ chức, các doanh nghiệp đều phản đối dán tem bia. Vấn đề cần quan tâm hiện nay là làm sao phải quản lý được rượu do dân tự nấu nhằm đảm bảo sức khỏe của người dân, tránh lạm dụng gây mất an toàn giao thông… Đại diện Công ty Bia Heineken cũng cho rằng, không nên thực hiện dán tem bia, bởi hiện nay công tác quản lý đã rất tốt rồi. Hàng năm, các doanh nghiệp đều báo cáo đầy đủ sản lượng, chất lượng, nộp thuế năm sau đều cao hơn năm trước, không có tình trạng thất thoát. Cơ quan quản lý nên nâng cao thêm hiệu quả quản lý thay vì đưa ra các quy định làm giảm sức cạnh tranh, để ngành phát triển bền vững và mang lại lợi ích cho cộng đồng.
Quy hoạch cần sát với thực tế…
Đại diện Vụ Kế hoạch (Bộ Công Thương) đã đánh giá cao công tác quy hoạch, bởi đây là công cụ cực kỳ quan trọng trong quản lý nhà nước, cần nâng cao hiệu quả quy hoạch và quy định phải sát với thực tế. Quy hoạch cần phải định hướng phát triển ở những nơi nào cho phù hợp, có tính dự báo, định hướng thị trường. Quản lý tốt quy hoạch thì sẽ tránh lãng phí.
Bà Lê Việt Nga – Phó vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước cho biết: "Những đóng góp của ngành Bia đối với việc tiêu thụ hàng hóa là rất lớn, ngành Bia Việt Nam đã chiến thắng vang dội về phát triển thị trường, là một trong những điển hình thành công của các ngành kinh tế trong việc chiếm lĩnh thị trường nội địa, với khoảng hơn 95% mặt hàng bia tiêu thụ trên thị trường là của người Việt Nam sản xuất ra được. Cuối năm 2015, Việt Nam hội nhập sâu vào cộng đồng kinh tế ASEAN, các nhà quy hoạch cần quan tâm đến điều này. Chúng ta cũng nên nghiên cứu, học tập kinh nghiệm ở một số quốc gia sao cho phù hợp với hoàn cảnh Việt Nam. Các doanh nghiệp ngành Bia cũng nên coi trọng hơn nữa đến trách nhiệm với cộng đồng, góp phần tuyên truyền hướng dẫn tiêu dùng, sử dụng đồ uống có văn hóa, văn minh, đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng…
Ông Lê Bá Cơ – Phó Tổng thư ký VBA nhận định: “Quy hoạch vừa qua cơ bản là đạt mục tiêu, tốc độ tăng trưởng vừa phải, đáp ứng đủ nhu cầu người dân, sức cạnh tranh tốt. Quy hoạch và thực hiện quy hoạch phải gắn với yêu cầu của thị trường, chính sách quản lý phải phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, tạo điều kiện ngành phát triển, bảo đảm lợi ích của nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
alt
Ông Bùi Văn Xuyền - Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội phát biểu tại buổi Tọa đàm.
Đại diện Vụ Chiến lược, chính sách (Bộ Y tế) cho biết: “Chúng tôi quan tâm đến tác hại của lạm dụng chất có cồn đến sức khỏe người dân. Năm 2009, Bộ Y tế đã tiến hành điều tra về vị thành niên và thanh niên Việt Nam cũng như thực trạng sử dụng rượu, bia hiện nay. Năm 2014, chúng tôi đã phối hợp với các địa phương để lấy ý kiến của các cấp, các ngành, người dân về dự thảo luật, qua đó nắm bắt dư luận xã hội. Chúng tôi mong có sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Y tế với Bộ Công Thương, Hiệp hội Bia – Rượu – NGK Việt Nam, làm sao để khi ban hành luật vừa phát triển ngành, vừa đảm bảo sức khỏe người dân…”. 
Sau khi lắng nghe các ý kiến, ông Bùi Văn Xuyền - Ủy viên Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội đã phát biểu: Ngành Bia đã đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước, có những doanh nghiệp tuy không lớn nhưng nộp ngân sách tới 700 tỷ đồng/năm. Đơn vị soạn thảo quy hoạch, hoạch định chính sách cần chọn lọc thông tin, nắm bắt số liệu chính xác, khách quan để xây dựng các quy hoạch, quy định phù hợp với thực tiễn. Khi xây dựng các quy định quản lý ngành Bia cần nghiên cứu kỹ, luật phòng chống tác hại của thuốc lá hiện vẫn chưa đi vào đời sống. Đồ uống khác với thuốc lá là có truyền thống lâu đời, gắn với đời sống văn hóa của người dân nên phải làm thận trọng, phù hợp với thực tiễn, vì sự phát triển bền vững…
Quy hoạch phát triển ngành Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035 đang được triển khai xây dựng và dự kiến ban hành vào Quý II/2015. Trong đó có một số mục tiêu chính như dự kiến đến năm 2020, sản lượng bia khoảng 4,5 tỷ lít; năm 2025 khoảng 5 tỷ lít; năm 2035 khoảng 5,5 tỷ lít…

 


Nguyễn Văn


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 




   





 




Liên kết website

Hỗ trợ trực tuyến

My status
  Hội đồng Biên tập:
Chủ tịch: PGS. TS Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch VBA
Các ủy viên:
GS. TS Đinh Văn Thuận
Nhà sử học Dương Trung Quốc

Phó Tổng biên tập phụ trách:
 
Nhà báo Nguyễn Văn Chương