Bên cạnh những khó khăn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất - kinh doanh, một trong những vấn đề được hầu hết các doanh nghiệp (DN) ngành đồ uống Việt Nam hết sức quan tâm trong năm 2023 là dự thảo Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) với mong muốn bảo đảm môi trường kinh doanh ổn định, thuận lợi.

 

 

Trong bối cảnh Chính phủ giao Bộ Tài chính hoàn thiện hồ sơ đề nghị xây dựng Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), thời gian qua đã có nhiều buổi tọa đàm, hội nghị, hội thảo được tổ chức nhằm ghi nhận những ý kiến đóng góp, đề xuất góp phần vào quá trình thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước về hoàn thiện chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB); khắc phục vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Luật. Đáng chú ý gần đây nhất là Tọa đàm “Góp ý xây dựng dự thảo Luật Thuế TTĐB (sửa đổi)” do báo Đại biểu Nhân dân tổ chức đã ghi nhận nhiều ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia kinh tế, đại diện Đại sứ quán nhiều quốc gia tại Việt Nam, Hiệp hội Bia- Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA) cùng đại diện các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đồ uống của nước ngoài tại Việt Nam. 

Tạo điều kiện để doanh nghiệp phục hồi Tại tọa đàm, các diễn giả khẳng định, từ năm 2008 đến nay, Luật Thuế TTĐB qua 4 lần được sửa đổi, bổ sung đã đi vào cuộc sống và tác động tích cực đến nhiều mặt kinh tế - xã hội. “Dù còn một số hạn chế nhất định song có thể nói Luật Thuế TTĐB không chỉ đóng góp cho nguồn thu ngân sách mà còn là công cụ chính sách hiệu quả để định hướng sản xuất và tiêu dùng của xã hội”, bà Nguyễn Thị Mai Phương - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội nhận xét.Theo đánh giá của Bộ Tài chính, chính sách thuế TTĐB còn một số hạn chế như: đối tượng chịu thuế còn hẹp so với thông lệ quốc tế; một số quy định về đối tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế, mô tả mặt hàng tại Biểu thuế chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến vướng mắc trong thực hiện. Cùng với đó, thuế suất thuế với một số mặt hàng ảnh hưởng đến sức khoẻ và xã hội chưa đạt được mục tiêu hạn chế tiêu dùng…Từ thực tế đó các diễn giả nhấn mạnh, sửa Luật Thuế TTĐB là cần thiết để phát huy hơn nữa vai trò của sắc thuế này theo đúng chủ trương và định hướng của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện chính sách thuế TTĐB nhằm điều tiết tiêu dùng phù hợp xu hướng tiêu dùng trong xã hội theo hướng bảo vệ sức khỏe nhân dân và bảo vệ môi trường, bảo đảm huy động hợp lý nguồn lực cho ngân sách nhà nước và phù hợp xu hướng cải cách thuế của quốc tế. Việc sửa đổi Luật cần bảo đảm khắc phục vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Luật. Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, quá trình sửa Luật phải cân đối cả ba khía cạnh: Sức khỏe của nhân dân và cộng đồng; thu ngân sách nhà nước và tạo điều kiện để doanh nghiệp phục hồi, phát triển tốt hơn.

 

Cần phương pháp tính thuế phù hợpĐối với chính sách hoàn thiện quy định về căn cứ tính thuế và thuế suất thuế TTĐB, Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính xây dựng phương pháp tính thuế hỗn hợp (thuế suất theo tỷ lệ phần trăm và mức thuế tuyệt đối) đối với rượu, bia theo Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 của Thủ tướng Chính phủ, phù hợp với xu hướng cải cách thuế của quốc tế; xây dựng giải pháp điều chỉnh tăng thuế suất thuế TTĐB với rượu, bia, thuốc lá ở mức thuế suất phù hợp, theo lộ trình trên cơ sở bảo đảm mục tiêu thuế TTĐB góp phần định hướng sản xuất, hạn chế sử dụng các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe.Về vấn đề này, theo PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh - Chuyên gia kinh tế, mô hình thuế hỗn hợp ngày càng được nhiều quốc gia áp dụng. Tính đến năm 2018, đã có 62 quốc gia áp dụng thuế hỗn hợp. Trong ASEAN, Thái Lan, Malaysia và Philippines đã triển khai mô hình thuế hỗn hợp với một số danh mục đồ uống có cồn.Chia sẻ kết quả nghiên cứu của CIEM về hiệu quả của thuế hỗn hợp, TS. Đặng Thị Thu Hoài - Trưởng ban Ban Nghiên cứu kinh tế ngành và lĩnh vực, CIEM cho biết, áp dụng phương pháp thuế hỗn hợp sẽ khiến giá sản phẩm rượu ở phân khúc cao cấp rẻ hơn tương đối so với chính nó nếu áp thuế tương đối. Như vậy, người tiêu dùng sẽ chuyển sang sử dụng nhóm sản phẩm đồ uống có cồn với chất lượng tốt hơn, hạn chế việc sử dụng các sản phẩm rẻ tiền, không rõ nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng an toàn thực phẩm… và do đó tăng thêm nguồn thu ngân sách từ khu vực đồ uống có cồn chính thức. Kết quả ước lượng cho thấy, thuế hỗn hợp giúp tăng thu ngân sách khoảng 25% so với thuế tương đối.Bà Hoài cho rằng: “Không phải ngẫu nhiên các nước phát triển áp dụng mô hình thuế hỗn hợp. Chúng tôi đã có một số nghiên cứu về vấn đề này và kết quả nghiên cứu cho thấy đã đến lúc Việt Nam áp dụng thuế hỗn hợp với đồ uống có cồn thay cho thuế tương đối hiện nay. Vấn đề quan trọng là điều kiện và cách thức triển khai cụ thể như thế nào”.Về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Cúc chia sẻ, xu hướng áp dụng thuế hỗn hợp với đồ uống có cồn đã rõ, bởi đây là phương pháp tiên tiến của thế giới. Hơn nữa, Quyết định số 508/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược Cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 đã yêu cầu nghiên cứu áp dụng kết hợp giữa thuế suất theo tỷ lệ và mức thuế tuyệt đối đối với một số hàng hóa, dịch vụ chịu thuế TTĐB. Mới đây, Nghị quyết số 115 của Chính phủ đã định hướng vấn đề này, tuy nhiên, việc áp dụng thuế hỗn hợp phải có lộ trình cụ thể và công khai để doanh nghiệp có sự chuẩn bị tốt nhất.Đại diện ngành đồ uống Việt Nam,  PGS.TS Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch VBA chia sẻ, các doanh nghiệp bia, rượu đã có một thời gian dài chịu tác động của các biện pháp giãn cách xã hội do đại dịch COVID-19 và chịu thêm tác động từ các chính sách quản lý chuyên ngành và Nghị định 100. Bên cạnh đó, việc đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu đã khiến giá nguyên liệu ngành bia tăng phi mã.

 

 

Hoạt động sản xuất, kinh doanh của các DN trong ngành đồ uống thời gian qua bị thiệt hại nặng nề, thị trường tiêu thụ giảm 20%-30%. Nhiều cơ sở kinh doanh ăn uống, nhà hàng phải đóng cửa. “Trong bối cảnh khó khăn ấy, về các chính sách thuế, chúng tôi  đề xuất cần nghiên cứu kỹ các phương pháp tính thuế để không tác động quá lớn đối với ngành, lấy các số liệu thật chi tiết để xem từng loại thuế tác động đến các doanh nghiệp như thế nào. Nếu không có số liệu sẽ khó có thể đưa ra được những chính sách phù hợp”, đại diện VBA nhấn mạnh. Luật Thuế TTĐB (sửa đổi) khi được ban hành dự kiến sẽ tác động mạnh đến hành vi của người tiêu dùng cũng như hoạt động của doanh nghiệp và ngân sách nhà nước. Các diễn giả tham dự tọa đàm kỳ vọng, sau lần sửa đổi này, Luật Thuế TTĐB sẽ phát huy cao hơn nữa vai trò với đời sống, kinh tế - xã hội; bảo đảm môi trường kinh doanh ổn định, thuận lợi; hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp cũng như phù hợp với thông lệ quốc tế.