Bia chắc chắn là một trong những thức uống đầu tiên xuất hiện trong tâm trí của mỗi người mỗi khi nhắc đến ẩm thực Đức. Người Đức đã nấu bia kể từ hơn một nghìn năm trước, vì vậy không có gì phải ngạc nhiên khi người ta gọi Đức là Bierland (hay còn gọi là “đất nước bia”). Với lịch sử nấu bia lâu đời, người Đức tự hào vì đã sở hữu hơn 5.500 nhãn hiệu bia, trong đó mỗi nhãn hiệu lại có thể sản xuất ra nhiều hương vị bia khác nhau. Ở mức độ địa lý, mỗi vùng miền ở Đức có một loại bia và nhãn hiệu bia riêng, chúng thay đổi tùy theo nguyên liệu có sẵn và truyền thống sản xuất bia của từng địa phương. Đây là lý do tại sao mà các loại bia ở nước Đức lại có thể khác nhau rất nhiều về hương vị, hình thể và độ đậm đặc giữa các vùng. Một số phong cách bia nổi tiếng có thể nhắc đến như là Berliner weisse - hay còn gọi là bia nhạt, bia đen, bia Gose, bia Kölsch, bia hun khói, bia không cồn, hay bia Radler… Hầu hết các loại bia ở Đức đều có nồng độ cồn khoảng 5%. Nhưng đặc biệt ở vùng Bavaria, một số loại có thể nặng lên tới 6%. 
 

Với hơn 5.500 nhãn hiệu bia khác nhau, Đức đứng ở vị trí thứ ba trên toàn thế giới về mức tiêu thụ bia. Ảnh: Elevate

Với truyền thống bia lâu đời, cũng không mấy ngạc nhiên khi người Đức được vào vị trí thứ ba trên toàn thế giới về mức độ tiêu thụ bia rượu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, một người đàn ông Đức tiêu thụ 24 lít và một phụ nữ 8,3 lít rượu nguyên chất mỗi năm. Tổng mức tiêu thụ rượu bình quân đầu người là 13,4 lít, cao hơn mức trung bình của khu vực châu Âu.

Mức thuế rượu bia thấp nhất thế giới

Dù lượng tiêu thụ cao như vậy, nhưng lần cuối cùng Chính phủ Đức điều chỉnh thuế rượu bia lại là cách đây gần 20 năm - vào năm 2001. Không chỉ vậy, Đức là một trong những nước có thuế suất bia thấp nhất trên thế giới. Mức thuế tiêu chuẩn trên một hectolit (100 lít) là 0,787 euro cho mỗi độ Plato (đơn vị để chỉ thị nồng độ đường và các chất rắn hòa tan trong dịch bia, rượu trước khi lên men). Do đó, một két tiêu chuẩn có 20 chai 0,5 lít bia phải chịu thuế bia là 0,94 euro. Hàm lượng cồn không đóng vai trò gì trong việc tính thuế. Tuy nhiên, nếu là bia không cồn với nồng độ cồn chiếm 0,5% thể tích thì không áp dụng thuế bia này. Do việc tính thuế dựa trên độ Plato mà loại bia có mức thuế cao nhất là chính là Bock - một loại bia có tính chất mạnh hơn loại lager thông thường và có màu tối đậm. Những người hâm mộ loại bia này phải trả khoảng 13,50 euro tiền thuế cho mức tiêu thụ bình quân đầu người hàng năm là gần 100 lít. Bia làm từ lúa mì cũng chịu mức thuế cao thứ 2 với khoảng 9,7 euro, và các loại bia đen xếp thứ ba với 9,15 euro.
Việc áp dụng thuế còn dựa trên quy mô của nhà sản xuất. Nước Đức cơ cấu hỗ trợ cho các công ty có quy mô vừa được thiết lập để áp dụng cho những trường hợp những nhà máy bia nhỏ, độc lập sản xuất ít hơn 200.000 hectolit bia mỗi năm. Cơ quan hải quan sử dụng thước đo riêng để đánh giá giảm mức thuế cho các nhà máy bia nói trên. Ví dụ, các nhà sản xuất bia hộ gia đình và theo sở thích được phép sản xuất tối đa 2 hectolit mỗi năm thì được miễn thuế tiêu thụ theo Đạo luật Bia. Nhưng họ không được phép bán bia tự nấu. Các nhà sản xuất bia này phải đăng ký sản xuất và số lượng bia dự kiến sẽ được ủ với cơ quan hải quan. Nếu vượt quá số lượng, phần chênh lệch phải chịu mức thuế bia là 0,4407 euro cho mỗi hectolit Plato.

Tạm dừng thuế bia trong đại dịch Corona

Vào khoảng cuối tháng 3 năm nay, rất nhiều các nhà hàng, quán bar đã phải tạm thời đóng cửa do đại dịch Corona virus. Điều này đã vô tình khiến cho việc kinh doanh bia rượu ở Đức rơi vào tình trạng khó khăn. Bên cạnh đó, việc cấm tụ tập nhiều hơn hai người, ngoại trừ những người sống cùng nhau cũng khiến cho việc tiêu thụ rượu bia gặp nhiều trở ngại hơn. Lễ hội bia lớn nhất thế giới tổ chức hàng năm tại Munich của Đức cũng buộc phải huỷ bỏ trong năm nay để hạn chế sự lây lan của dịch bệnh. Điều đó có nghĩa là những người dân và các doanh nghiệp kinh doanh bia rượu sẽ mất đi một khoản doanh thu lớn mà họ vẫn kỳ vọng thu về được mỗi năm. Chính vì thế, trong giai đoạn này, Chính phủ Đức đã cho phép các nhà máy bia hoãn thanh toán thuế bia hàng năm để giữ cho họ ổn định về tài chính trong thời gian đóng cửa do đại dịch. Theo đó, đơn xin hoãn thanh toán thuế có thể thực hiện cho đến ngày 31 tháng 12 và sẽ tạo điều kiện hoãn thu thuế cho bất kỳ khoản thuế nào đã được lên lịch nộp cho đến ngày nói trên.
 

Doanh thu của ngành bia ở Đức cũng bị ảnh hưởng tiêu cực bởi đại dịch Covid-19. Ảnh: Elevate

Theo Bộ Tài chính nước này, các nhà máy bia của Đức dự kiến sẽ phải trả khoảng 650 triệu euro thuế bia được sản xuất trong năm 2019. Nhưng khoản thanh toán này đã được miễn để giúp cho các nhà sản xuất bia Đức có nhiều tiền mặt hơn, nhằm đảm bảo việc làm của người lao động khi việc bán bia bị đình trệ trong thời gian đóng cửa. Lãi suất trả chậm cũng sẽ được miễn.
“Để cải thiện tính thanh khoản của các nhà máy bia trong tình hình khó khăn hiện nay và đảm bảo việc làm cho người lao động, Bộ Tài chính Liên bang và các đối tác của bang đã đồng ý rằng thuế bia có thể được hoãn lại” - một phát ngôn viên của Bộ Tài chính Liên bang Đức cho biết. “Các cơ quan hải quan đang áp dụng chính sách này nhằm giúp cho các nhà máy bia tránh những khó khăn không đáng có”.
Có thể nói rằng, bia là mặt hàng khá được “ưu tiên” của Chính phủ Đức khi nói đến mức thuế tiêu thụ. Tuy nhiên, sự ưu ái này cũng gặp phải nhiều ý kiến trái chiều. Trong bối cảnh tác hại của rượu đang gia tăng ở Đức, nhiều tổ chức trong nước đã kêu gọi đánh thuế rượu bia cao hơn để giảm lượng tiêu thụ và đồng thời giảm thiểu tác hại về sức khoẻ đối với người dân.

Lê Thị Diệu Linh (Nghiên cứu sinh tại CHLB Đức)