Từ Oktoberfest nhìn vào sức lan tỏa của ngành Bia
Lễ hội Bia Oktoberfest tại Munich (Đức) thường được nhắc đến như một trong những lễ hội Bia nổi tiếng nhất thế giới. Không chỉ là sự kiện văn hóa - xã hội, lễ hội tiêu thụ hơn 7 triệu lít Bia mỗi năm, đồng thời đóng góp khoảng 1,5 tỷ euro cho nền kinh tế thành phố Munich. Khoảng 40% chi tiêu diễn ra ngay tại lễ hội, phần còn lại được phân bổ tới khách sạn, nhà hàng, cửa hàng và các dịch vụ hỗ trợ. Phía sau những lều Bia, các hoạt động văn hóa và không khí lễ hội là cả một mạng lưới kinh tế gồm nhà hàng, khách sạn, vận tải, bán lẻ, giải trí, du lịch và nhiều dịch vụ liên quan.
Lễ hội Bia Oktoberfest lan tỏa giá trị tới du lịch, ẩm thực, bán lẻ và nhiều lĩnh vực dịch vụ.
Oktoberfest cho thấy giá trị của Bia không chỉ nằm ở sản phẩm được bán ra mà còn được tạo ra và lan tỏa trong cả hệ sinh thái kinh tế. Một ngành Bia phát triển kéo theo sự vận động của nhiều lĩnh vực, từ sản xuất nguyên liệu, bao bì, kho vận, vận chuyển, phân phối đến bán lẻ, dịch vụ ăn uống và du lịch. Khi được đặt trong một chuỗi liên kết rộng hơn, Bia trở thành một sản phẩm tạo ra nhiều tầng giá trị kinh tế và xã hội.
Ở Việt Nam, câu chuyện cũng đang diễn ra theo hướng tương tự. Báo cáo tổng quan ngành Đồ uống năm 2026 cho thấy ngành Đồ uống có mức độ liên kết sâu rộng với nông nghiệp, sản xuất công nghiệp, bao bì, logistics, thương mại, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, du lịch, quảng cáo - truyền thông và phân phối hiện đại. Trong đó, ngành Bia là một bộ phận quan trọng, có sức lan tỏa tới nhiều ngành nghề khác.
Nếu chỉ nhìn vào nhà máy Bia, giá trị kinh tế của ngành sẽ khó được nhìn nhận đầy đủ. Đằng sau một sản phẩm Bia là chuỗi liên kết từ nguyên liệu, sản xuất, bao bì, kho vận, vận chuyển, phân phối đến bán lẻ và tiêu dùng. Sự phát triển của ngành kéo theo nhu cầu đối với nhiều ngành phụ trợ, trong đó có nông nghiệp cung ứng nguyên liệu, sản xuất bao bì, vận tải - logistics, bán buôn, bán lẻ và dịch vụ ăn uống.
Đặc biệt, mối liên hệ với nhà hàng, khách sạn, các điểm vui chơi giải trí và du lịch tạo nên vòng kết nối giữa sản xuất công nghiệp và khu vực dịch vụ. Sản phẩm được sản xuất tại nhà máy nhưng giá trị kinh tế tiếp tục được tạo ra trong quá trình vận chuyển, phân phối, kinh doanh tại các cơ sở F&B, nhà hàng, khách sạn và các hoạt động dịch vụ liên quan. Trong bối cảnh du lịch và dịch vụ ăn uống phục hồi, sự liên kết này càng trở nên rõ nét. Một điểm đến có thể kết hợp ẩm thực địa phương với các sản phẩm đồ uống; một nhà hàng, khách sạn hay sự kiện văn hóa có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị tiêu dùng.
Đóng góp lớn cho ngân sách và sản xuất công nghiệp
Một trong những minh chứng rõ nhất cho vị trí kinh tế của ngành Đồ uống là đóng góp vào ngân sách nhà nước. Theo Viện Nghiên cứu Đồ uống Việt Nam, toàn ngành Đồ uống trung bình mỗi năm đóng góp khoảng 60.000 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước. Đáng chú ý, riêng ngành Bia - với các doanh nghiệp lớn như SABECO, HABECO, HEINEKEN Việt Nam… - chiếm gần 75% giá trị này. Nhiều doanh nghiệp Đồ uống nằm trong Top 200 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam.
Bên cạnh đóng góp ngân sách, ngành Đồ uống còn đóng góp gần 2% GDP và chiếm khoảng 5,6-6% tổng giá trị sản xuất của toàn ngành công nghiệp. Đây là những con số cho thấy quy mô của ngành không chỉ được thể hiện qua sản lượng tiêu thụ mà còn qua vai trò trong cơ cấu sản xuất và nguồn thu của nền kinh tế.
Riêng với ngành Bia, sản lượng sản xuất trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 2,458 tỷ lít, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, Bia đóng lon đạt khoảng 1,778 tỷ lít, tăng 15,8%; Bia đóng chai đạt 471,3 triệu lít, tăng 6,6%; Bia hơi đạt 184,1 triệu lít, tăng 11,8%. Những con số này phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất Bia trong năm 2026, đồng thời cho thấy quy mô lớn của ngành hàng này trong thị trường Đồ uống Việt Nam.
Tạo việc làm và thu hút nguồn lực đầu tư
Sức lan tỏa của ngành còn thể hiện rõ qua việc làm. Theo báo cáo, với hàng trăm nhà máy và cơ sở kinh doanh phân bổ tại 34 tỉnh, thành phố, ngành Đồ uống tạo ra gần 90.000 việc làm trực tiếp và hàng triệu cơ hội việc làm gián tiếp trong các doanh nghiệp thuộc chuỗi cung ứng như nguyên liệu, đóng gói, kho vận, phân phối, vận chuyển, bán buôn, bán lẻ, dịch vụ ăn uống, du lịch và logistics.
Ngành Bia tạo việc làm không chỉ tại nhà máy mà còn trong nhiều lĩnh vực liên quan.
Đáng chú ý, số liệu thống kê và điều tra doanh nghiệp cho thấy lao động trong ngành Đồ uống đã có những biến động qua các năm, phản ánh sự thay đổi của hoạt động sản xuất - kinh doanh và thị trường. Điều này cho thấy ngành Bia và đồ uống không chỉ tạo ra giá trị thông qua doanh thu hay đóng góp ngân sách mà còn tham gia vào quá trình tạo sinh kế cho một lực lượng lao động lớn.
Cùng với đó, ngành Bia là một trong những lĩnh vực thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Sự hiện diện của các tập đoàn đa quốc gia như HEINEKEN, Carlsberg, AB InBev… không chỉ bổ sung nguồn lực đầu tư mà còn đưa vào Việt Nam công nghệ sản xuất, phương pháp quản lý, hệ thống phân phối và kinh nghiệm vận hành hiện đại. Đây là yếu tố góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành Bia Việt Nam trong quá trình hội nhập.
Gắn với văn hóa, ẩm thực và đời sống xã hội
Bia còn có một vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa và ẩm thực. Từ những bữa ăn gia đình, cuộc gặp gỡ bạn bè đến các hoạt động cộng đồng, lễ hội và sự kiện, đồ uống nói chung và Bia nói riêng đã trở thành một phần của không gian giao tiếp xã hội.
Ẩm thực, đồ uống và dịch vụ ăn uống tạo nên sự kết nối giữa sản phẩm Bia với trải nghiệm du lịch và đời sống xã hội.
Ở góc độ kinh tế, mối liên hệ này tạo ra sự giao thoa giữa ngành Bia với văn hóa ẩm thực và dịch vụ. Khi du khách tìm kiếm trải nghiệm địa phương, ẩm thực và đồ uống bản địa có thể trở thành một phần của hành trình trải nghiệm. Khi các hoạt động lễ hội, thể thao, văn hóa được tổ chức, hệ thống dịch vụ ăn uống, lưu trú, vận tải và bán lẻ cũng có thêm cơ hội phát triển. Do vậy, giá trị của ngành Bia cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với toàn bộ chuỗi hoạt động kinh tế - xã hội, thay vì chỉ giới hạn ở sản xuất và tiêu dùng sản phẩm.
Từ trách nhiệm cộng đồng đến phát triển bền vững
Một khía cạnh ngày càng được quan tâm là trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững. Báo cáo ngành Đồ uống năm 2026 nhấn mạnh rằng vai trò của ngành hiện không chỉ dừng lại ở các chỉ tiêu tài chính mà đang mở rộng sang an sinh xã hội, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh.
Trong sản xuất, nhiều doanh nghiệp đồ uống đang hướng tới sử dụng năng lượng tái tạo như sinh khối, năng lượng mặt trời; áp dụng công nghệ mới nhằm tiết kiệm năng lượng; tối ưu hóa và tuần hoàn nguồn nước; đồng thời giảm sử dụng nhựa, tăng cường sử dụng bao bì có khả năng tái chế và các vật liệu thân thiện hơn với môi trường.
Đây là sự thay đổi quan trọng trong cách ngành nhìn nhận giá trị của sản xuất. Tăng trưởng không còn chỉ được đo bằng sản lượng và doanh thu mà ngày càng gắn với hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng.
Trong giai đoạn mới, cùng với yêu cầu nâng cao sức cạnh tranh, ngành Bia sẽ tiếp tục đứng trước bài toán cân bằng giữa phát triển thị trường, trách nhiệm xã hội và mục tiêu phát triển bền vững. Khi các doanh nghiệp đẩy mạnh đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, phát triển chuỗi cung ứng và chuyển đổi xanh, giá trị của ngành sẽ ngày càng được thể hiện không chỉ trong những con số trên báo cáo tài chính mà còn ở những giá trị lan tỏa tới nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.
Nhật Linh/Tạp chí Đồ uống Việt Nam