Sáng 14/8, tại Hà Nội, Báo Đầu tư đã tổ chức Hội thảo “Sửa thuế để thúc đẩy hoạt động doanh nghiệp” để đóng góp thêm những ý kiến, giúp cơ quan soạn thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) (TTĐB) có góc nhìn đa chiều về lộ trình tăng thuế suất thuế TTĐB đối với sản phẩm rượu, bia và bổ sung mặt hàng nước giải khát có đường vào đối tượng chịu thuế.

Các diễn giả tham dự Hội thảo

Tham gia hội thảo có ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế Quốc hội, GS.TS Hoàng Văn Cường - Ủy viên Uỷ ban Tài chính – Ngân sách Quốc hội, ông Lê Tuấn Anh - Vụ trưởng Vụ Kinh tế công nghiệp, dịch vụ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch Hiệp hội Bia, Rượu, Nước giải khát Việt Nam (VBA), bà Chu Thị Vân Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VBA cùng nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu và đại diện các doanh nghiệp.

Ông Lê Trọng Minh - Tổng biên tập Báo Đầu tư  phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lê Trọng Minh - Tổng biên tập Báo Đầu tư cho biết, mọi động thái thay đổi trong các sắc thuế đều luôn được cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội đặc biệt quan tâm. Việc tăng hay giảm thuế vừa tác động trực tiếp đến ngân sách nhà nước (NSNN) do thuế là nguồn thu chủ yếu, vừa tạo ra những ảnh hưởng mang tính thúc đẩy hoặc kìm hãm một số ngành nghề kinh doanh, bởi vai trò quản lý, điều tiết vĩ mô nền kinh tế của thuế.

"Hội thảo là diễn đàn để các nhà hoạch định chính sách cùng lắng nghe, trao đổi, thảo luận với các chuyên gia, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp, làm sao cho các chính sách thuế khi được hoạch định sẽ có thêm kênh thông tin phản hồi từ thực tế, từ đó đạt được sự hài hòa về lợi ích gồm đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước, điều tiết sản xuất, tiêu dùng và thu nhập theo tình hình thực tế nhưng vẫn đảm bảo ổn định môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo ra các dư địa thu thuế mới phù hợp với thông lệ quốc tế", Tổng biên tập Báo Đầu tư Lê Trọng Minh nhấn mạnh.

Bà Chu Thị Vân Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VBA phác họa bức tranh ngành đồ uống

Bà Chu Thị Vân Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký VBA đã phác họa bức tranh kinh doanh của ngành Đồ uống hiện nay. Bà Chu Thị Vân Anh cho biết, hiện nay ngành Đồ uống đang gặp nhiều khó khăn, xung đột trên thế giới khiến cho giá nguyên liệu tăng cao, biện pháp xử phạt vi phạm nồng độ cồn, lối sống, hành vi tiêu dùng thay đổi làm cho doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp giảm từ 1 đến 2 con số.

“Lợi nhuận bình quân toàn ngành liên tục giảm (năm 2021 giảm 12%, năm 2022 giảm 6%, năm 2023 ước giảm 10-12% so với năm trước). Thu ngân sách toàn ngành giảm bình quân 10%/năm giai đoạn 2020-2023. Năm 2024, hàng tồn kho tiếp tục tăng (riêng 6 tháng đầu năm 2024 tăng 29% so với cùng kỳ); giá cổ phiếu tiếp tục giảm…”, bà Vân Anh cho biết thêm.

Đánh giá về dự thảo luật thuế TTĐB hiện nay, bà Chu Thị Vân Anh cho biết, đây là đề xuất mức tăng cao nhất trong lịch sử, doanh nghiệp chưa thể đánh giá hết tác động. Báo cáo đánh giá tác động của cơ quan soạn thảo chưa đầy đủ, toàn diện thiếu về mặt định lượng tác động đối với đối tượng trực tiếp, gián tiếp, tính hiệu quả đối với mục tiêu bảo vệ sức khỏe, ngân sách, an sinh xã hội, lao động...

Đáng nói nguy cơ người tiêu dùng sẽ có xu hướng chuyển sang các sản phẩm trôi nổi, rẻ tiền hơn, chất lượng kém, hàng lậu, hàng giả. Khi tăng thuế cao sẽ tạo ra khoảng cách lớn về lợi ích giữa sản phẩm chính thống và sản phẩm bất hợp pháp, hàng lậu sẽ tăng cao, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe người tiêu dùng. Đối với mặt hàng nước giải khát có đường còn nhiều ý kiến trái chiều về bằng chứng khoa học chứng minh nước giải khát có đường với bệnh thừa cân, béo phì.

Đề xuất cho dự thảo luật thuế, bà Chu Thị Vân Anh đồng thuận với mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng cũng như tăng thuế TTĐB nhưng cần nghiên cứu lộ trình, giãn tiến độ trong bối cảnh khó khăn hiện nay. “Đối với rượu, bia kiến nghị tăng có lộ trình và giãn tiến độ. Năm đầu tăng 5%, lộ trình giãn 2 năm tăng 5% để các doanh nghiệp có điều kiện xây dựng phương án, chuyển đổi sản xuất kinh doanh, không bị xáo trộn quá lớn cũng như đảm bảo hài hòa các mục tiêu và phù hợp bối cảnh cụ thể. Đối với mặt hàng nước giải khát có đường xem xét chưa nên bổ sung vào đối tượng chịu thuế TTĐB”.

Ông Bùi Ngọc Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Tư vấn thuế Deloitte Việt Nam vai trò công cụ điều tiết vĩ mô đối với ngành bia rượu 

Ông Bùi Ngọc Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Tư vấn thuế Deloitte Việt Nam cho biết, cần cân nhắc đề xuất áp dụng mức thuế suất TTĐB thấp hơn so với dự thảo hiện tại. Lộ trình tăng thuế cần được giãn cách hợp lý đối với các mặt hàng rượu, bia, có lộ trình dài hơn và tiến tới thuế suất tối đa là 80%, nhằm giảm bớt áp lực tài chính của các doanh nghiệp trong ngành và để doanh nghiệp có thời gian để thích nghi. Việc tăng thuế TTĐB cao, liên tục có thể không mang lại hiệu quả cao như mục tiêu đề ra.

Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam nhận định: "Tăng thuế có thể làm tăng giá bán, hạn chế sản xuất rượu bia

Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam nhận định: "Tăng thuế có thể làm tăng giá bán, hạn chế sản xuất rượu bia, tuy nhiên chưa hẳn đã đạt được mục tiêu giảm tiêu dùng mặt hàng rượu bia, do thực tế việc tăng thuế cao có thể dẫn đến hàng nhập lậu tăng, người tiêu dùng có thu nhập phân khúc cao chuyển sang uống rượu, bia nhập lậu, gây thất thu thuế cho Nhà nước. Vì vậy, nên tăng thuế 5% năm đầu tiên, nhưng các năm sau cần giãn ra, hai hoặc ba năm mới tăng một lần 5% để chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể chuyển đổi dần dần”.

Ông Nguyễn Văn Phụng - Nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính) phát biểu tại Hội thảo

Theo ông Nguyễn Văn Phụng - Nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế Doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính), nhìn từ dữ liệu lịch sử, việc tăng tăng mạnh thuế TTĐB không làm thay đổi hành vi tiêu dùng. Hành vi của người tiêu dùng thực chất thay đổi do Nghị định 100. Như vậy rõ ràng các biện pháp hành chính có tác dụng nhiều hơn thuế.

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến đồng thuận với chủ trương của Bộ Tài chính, tuy nhiên kiến nghị cần nghiên cứu kỹ tác động toàn diện tới nền kinh tế - xã hội và xem xét giảm mức tăng, giãn lộ trình tăng một cách hợp lý để tránh gây "sốc", ổn định thị trường, tạo điều kiện để doanh nghiệp thích nghi và chuyển đổi sản xuất kinh doanh. Theo đó, xem xét thời điểm hiệu lực của Luật Thuế TTĐB (sửa đổi) từ năm 2027.

Kim Anh