Người tiêu dùng cũng đắn đo khi lựa chọn sản phẩm đồ uống do dịch Covid-19 gặp nhiều khó khăn.

Doanh thu giảm, chi phí đầu vào lại tăng cao

Cùng với ngành thực phẩm, ngành sản xuất và kinh doanh đồ uống luôn là một trong những ngành kinh tế quan trọng và đầy tiềm năng phát triển ở Việt Nam. Đây là ngành huy động nhiều nguồn lực xã hội, nhất là từ khu vực tư nhân trong và ngoài nước, tạo ra nhiều việc làm và tham gia đóng góp ngân sách mỗi năm; góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, từ đầu năm 2020, ngành Đồ uống đã chịu tác động kép từ dịch Covid-19 và Nghị định 100 dẫn đến năng lực sản xuất của nhóm doanh nghiệp đồ uống hiện nay hoạt động ở mức dưới 80% so với trước đại dịch.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, trong năm 2020, doanh thu toàn ngành Đồ uống đã giảm 16% so với năm 2019, từ đó dẫn tới lợi nhuận thuần toàn Ngành giảm tới 67% so với năm 2019. Mức độ suy giảm nghiêm trọng nhất ở khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước với đại đa số là doanh nghiệp nhỏ và vừa, với mức giảm 74%. Nhiều doanh nghiệp đang phải đối mặt với bao khó khăn, khó trụ nổi trước những gánh nặng liên tiếp trong 3 năm gần đây. Ngay cả với những doanh nghiệp tiềm lực và quy mô lớn hơn cũng phải mất nhiều năm để có thể quay trở lại mức phát triển như trước đại dịch.

Cũng theo Tổng cục Thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) của ngành Đồ uống trong tháng 5-2021 giảm 0,5% so với tháng 4. Sản lượng sản xuất ngành Bia, theo số liệu của Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) năm 2021 đạt khoảng 4.050 triệu lít, giảm 7,7% so với năm 2020.

Từ năm 2020, hoạt động sản xuất của nhóm doanh nghiệp đồ uống ở mức dưới 80% so với trước đại dịch. Trong khi hơn 50% khách hàng đã chi tiêu nhiều hơn cho các thực phẩm tăng cường sức đề kháng và hệ miễn dịch… thì có đến 63,7% khách hàng đã cắt giảm chi tiêu cho bia, rượu.

Nhiều doanh nghiệp lớn trong ngành Đồ uống đều ghi nhận sự sụt giảm doanh thu trong năm 2021. Doanh thu thuần của một số doanh nghiệp giảm 6-7% so với cùng kỳ năm trước.

Người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19 tới việc làm, thu nhập nên nhiều người tiêu dùng đã cắt giảm chi tiêu nhiều mặt hàng, trong đó có sản phẩm đồ uống. Nguyên nhân là do một số tháng trong năm 2020 và năm 2021, dịch Covid-19 diễn biến phức tạp nên một số địa phương đã phải thực hiện giãn cách xã hội để phòng, chống dịch bệnh, hạn chế tụ tập, ăn uống nơi công cộng. Dịch bệnh phức tạp kéo dài, ngày càng nhiều người nhiễm bệnh, người dân hạn chế tụ tập ăn uống, gặp mặt, sức tiêu thụ đồ uống của người dân cũng giảm theo. Từ đó tạo nên thói quen ngại ra quán ăn uống của một bộ phận người tiêu dùng. Vì vậy, ngành đồ uống cũng như ngành du lịch, nhà hàng, quán ăn chịu thiệt hại lớn, việc làm, thu nhập của người lao động bị ảnh hưởng, nhiều nhà hàng phải đóng cửa...

Việc Nghị định 100 có hiệu lực từ 01/01/2020 đúng với thời điểm dịch Covid-19 bắt đầu xuất hiện ở trong nước cũng làm cho người tiêu dùng giảm sử dụng đồ uống có cồn, hạn chế ra quán, điều đó khiến cho ngành kinh tế đồ uống chịu tác động kép, dẫn tới giảm sản lượng, giảm doanh thu... Sau 2 năm triển khai Nghị định 100, theo phân tích của SSI Research, người tiêu dùng đã có xu hướng điều chỉnh thói quen uống rượu bia của mình, đặc biệt là ở các thành phố lớn. Người dân đã dần quen với việc sử dụng các phương tiện giao thông công cộng (taxi, dịch vụ gọi xe) sau khi sử dụng rượu, bia vì sự an toàn của chính họ.  

Bước sang năm 2022, ngoài việc chịu tác động kép kể trên, các doanh nghiệp ngành Đồ uống tiếp tục gặp khó khăn do chi phí đầu vào tăng cao, nguyên liệu nhập khẩu tăng, giá xăng dầu tăng... Do giá xăng dầu tăng cao nên người tiêu dùng phải cắt giảm chi tiêu các mặt hàng khác, trong đó có bia, rượu. Các doanh nghiệp ngành Đồ uống đứng trước những khó khăn chưa từng có khi cùng lúc chịu nhiều tác động, ảnh hưởng lớn tới hoạt động sản xuất, kinh doanh và việc làm của người lao động.

Trước những khó khăn, thách thức của ngành Đồ uống - một ngành kinh tế đóng góp lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, thiết nghĩ nhà nước nên có thêm chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua khó khăn trước mắt để phục hồi và phát triển sản xuất. Việc đề xuất tăng thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) biệt trong giai đoạn này là chưa phù hợp bởi sẽ làm cho các doanh nghiệp thêm khó khăn, người tiêu dùng giảm mua, doanh thu sẽ tiếp tục giảm và việc nộp ngân sách sẽ giảm theo, người lao động mất việc làm... Trong giai đoạn khó khăn này, các chính sách nên tạo điều kiện hơn nữa để các doanh nghiệp phục hồi kinh tế, yên tâm sản xuất, kinh doanh, từ đó sẽ có đóng góp nhiều hơn nữa cho phát triển kinh tế đất nước, đảm bảo an sinh xã hội.

Nguyễn Anh