Theo đó, Hiệp hội ủng hộ định hướng Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 (“Luật 78”) và Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành (“Nghị định 37”) trong việc chuyển mạnh sang quản lý theo rủi ro, số hóa dữ liệu, tăng hậu kiểm và minh bạch thông tin chất lượng. Vì vậy, việc xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa có ý nghĩa quan trọng nhằm tối ưu hóa hoạt động quản lý chất lượng, giảm thiểu nguy cơ đối với sức khỏe, môi trường và thiết lập biện pháp kiểm soát tương xứng, minh bạch. Điều này cũng hỗ trợ doanh nghiệp ra quyết định đầu tư, sản xuất chính xác và tuân thủ quy định pháp luật.
Nghị định 37 đã có hướng dẫn rất nguyên tắc và phương pháp xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa (Điều 4); Trình tự và hồ sơ xác định mức độ rủi ro của sản phẩm hàng hóa (Điều 5) và Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cũng đã tổ chức Hội thảo hướng dẫn, thảo luận về việc xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa quy định tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP. Tuy nhiên, trong tài liệu Dự thảo, Hiệp hội VBA thấy rằng các thông tin thuyết minh đánh giá đối với nhóm thực phẩm tại bản Thuyết minh Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và mức độ rủi ro cao, mục 4.2.a về Cơ sở khoa học và mục 4.3.a đối với Thực phẩm còn chưa đầy đủ, thuyết phục.
Hiệp hội VBA cho rằng, việc xác định, phân loại mức độ rủi ro của sản phẩm hàng hóa là để quản lý “đúng và trúng” và cần đảm bảo tính khoa học, thực tiễn, minh bạch và công khai dựa trên nguồn dữ liệu đầy đủ, chính xác và được cập nhật thường xuyên.
Việc đưa các sản phẩm bia, rượu (nhóm đồ uống có cồn), nước giải khát (nhóm đồ uống có không cồn) với các mã HS cụ thể thuộc Danh mục hàng hóa sản phẩm có rủi ro cao mà không có hồ sơ đánh giá cụ thể cho từng nhóm sản phẩm hàng hóa trong đó việc xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa được lượng hóa theo yêu cầu tại Nghị định 37 thông qua công thức: R = k × C × P là không đảm bảo về tính pháp lý khi ban hành văn bản quy phạm pháp luật, chưa phù hợp với nguyên tắc, tiêu chí đánh giá rủi ro, các hướng dẫn quản lý rủi ro của Codex Alimentarius và thông lệ quốc tế.
Với sự hiểu biết cặn kẽ về tính đặc thù của từng sản phẩm (được sản xuất công nghiệp, đặc tính các sản phẩm có môi trường khắc nghiệt đối với vi sinh vật gây bệnh, quy trình kiểm soán nghiêm ngặt v.v.) do các doanh nghiệp trong ngành sản xuất, các dữ liệu sẵn có và các kinh nghiệm quốc tế, Hiệp hội VBA và các doanh nghiệp đã có đánh giá về mức độ rủi ro của các sản phẩm bia, rượu, nước giải khát cho thấy các sản phẩm không thuộc loại rủi ro cao.
Để đảm bảo tính pháp lý và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, Hiệp hội VBA kiến nghị Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) xem xét các nội dung sau:
- Loại bỏ các sản phẩm đồ uống có cồn (rượu, bia) và đồ uống không cồn (nước giải khát) ra khỏi Danh mục sản phẩm hàng hóa có mức độ rủi ro cao (Phụ lục II) của Dự thảo.
- Tham khảo các thông tin đánh giá rủi ro về các sản phẩm của ngành tại các Phụ lục đính kèm, các kinh nghiệm quốc tế, các dữ liệu sẵn có của cơ quan quản lý v.v để xây dựng hồ sơ đánh giá rủi ro cho từng loại/nhóm sản phẩm cụ thể có cùng đặc tính để đảm bảo tính pháp lý, hợp lý, khoa học, phù hợp với thực tiễn.
- Các sản phẩm bất hợp pháp (ví dụ như vấn nạn rượu không chính thống (rượu do dân tự nấu, rượu giả, nhái, rượu không rõ nguồn gốc xuất xứ v.v.) chiếm tới trên 63% trên thị trường hiện nay đã tồn tại từ nhiều năm nay, chưa có biện pháp quản lý phù hợp, hiệu quả) cần phải được phân loại, có cách thức tiếp cận, giải pháp, biện pháp thực thi, tăng mức phạt, tuyên truyền giáo dục v.v. thay vì đánh giá “chung” với các sản phẩm rượu hợp pháp khác.
- Cần có đánh giá định kỳ để đảm bảo Danh mục phân loại mức độ rủi ro về hàng hóa luôn được cập nhật, phản ánh đúng thực tiễn, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý.
CHI TIẾT: TẠI ĐÂY