Quản lý theo mức độ rủi ro

Sau khi nghiên cứu Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) ngày 24/8/2026 và tổng hợp ý kiến doanh nghiệp hội viên, VBA đã có Công văn số 81/CV-VBA ngày 7/9/2026 gửi Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan, tiếp tục góp ý vào nhiều nội dung của Dự thảo.

VBA đề nghị thống nhất cách hiểu giữa “rủi ro” và “mối nguy” theo thông lệ Codex, đồng thời áp dụng đầy đủ các bước phân tích, đánh giá, quản lý và truyền thông rủi ro. Theo Hiệp hội, quản lý an toàn thực phẩm cần tập trung vào mức độ rủi ro thực tế của sản phẩm, thay vì chỉ dựa vào sự hiện diện của một mối nguy. Cách tiếp cận này cũng cần được áp dụng trong phân loại, kiểm tra và hậu kiểm.

Đối với việc xác định cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, VBA đề nghị xem xét năng lực, sản lượng, phạm vi phân phối và mức độ rủi ro thay vì chỉ dựa vào quy mô. Hiệp hội cũng lưu ý cần có cách phân loại phù hợp đối với các cơ sở sản xuất đồ uống có cồn.

Không nên đồng nhất biến động tự nhiên với “thực phẩm giả”

Liên quan đến khái niệm “thực phẩm giả”, Hiệp hội cho rằng một số vi chất như vitamin C, vitamin nhóm B hay chất điện giải có thể suy giảm tự nhiên trong quá trình bảo quản, đặc biệt dưới tác động của thời gian và điều kiện khí hậu nóng ẩm.

Vì vậy, VBA đề nghị bổ sung khái niệm “dung sai cho phép” (Tolerance limit) đối với hàm lượng vi chất, có thể tham chiếu thông lệ Codex hoặc dựa trên nghiên cứu độ ổn định của sản phẩm. Trường hợp hàm lượng suy giảm tự nhiên trong giới hạn cho phép, không ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm thì không nên mặc nhiên coi sản phẩm là “thực phẩm giả”.

Phân định rõ trách nhiệm trong sản xuất, lưu thông

VBA cũng đề nghị rà soát quy định xử lý hành vi vi phạm về ghi nhãn. Theo Hiệp hội, vi phạm về nhãn có nhiều mức độ khác nhau; nếu mọi vi phạm đều có thể dẫn tới đình chỉ sản xuất, kinh doanh thì có thể gây tác động lớn cho doanh nghiệp, kể cả khi sai sót không ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn của sản phẩm.

Đối với thực phẩm không an toàn hoặc không phù hợp, Hiệp hội đề nghị làm rõ phạm vi trách nhiệm và các biện pháp ban đầu phải thực hiện trong vòng 24 giờ. Đặc biệt, trách nhiệm thu hồi, tiêu hủy cần gắn với nguyên nhân và khả năng kiểm soát của từng chủ thể. Nhà sản xuất chịu trách nhiệm khi nguyên nhân phát sinh từ quá trình sản xuất, ghi nhãn hoặc bảo quản trước khi giao hàng; nếu vấn đề phát sinh trong quá trình phân phối, bán lẻ hoặc bảo quản sau khi giao hàng thì trách nhiệm cần thuộc về đơn vị kiểm soát khâu đó.

VBA đồng thời đề nghị làm rõ trách nhiệm “liên đới” giữa chủ sản phẩm, đơn vị công bố, nhà sản xuất, nhà nhập khẩu và nhà phân phối để tránh tình trạng không xác định được trách nhiệm chính khi xảy ra sự cố.

Giảm thủ tục đối với nguyên liệu và sản phẩm có rủi ro thấp

Một nhóm kiến nghị lớn của VBA tập trung vào việc tránh kiểm soát trùng lặp. Hiệp hội đề xuất miễn công bố và kiểm tra nhà nước đối với nguyên liệu, phụ gia, bao bì nhập khẩu được doanh nghiệp sử dụng nội bộ, không lưu thông trên thị trường hoặc dùng để sản xuất sản phẩm đã được công bố. Lý do là doanh nghiệp đã có hệ thống kiểm soát nguyên liệu đầu vào và phải chịu trách nhiệm cuối cùng đối với sản phẩm đưa ra thị trường.

Tương tự, VBA đề nghị xem xét miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với những cơ sở đã áp dụng và được chứng nhận các hệ thống quản lý như GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc tương đương, nhằm tránh việc một cơ sở phải thực hiện nhiều cơ chế chứng nhận có nội dung tương đồng.

Hiệp hội cũng đề nghị việc công bố tiêu chuẩn áp dụng không nhất thiết phải thể hiện trực tiếp trên nhãn, mà có thể công bố qua tài liệu đi kèm, phương tiện điện tử hoặc hình thức phù hợp khác, qua đó giảm áp lực thay đổi bao bì.

Phân tầng quản lý thực phẩm bổ sung và quảng cáo

Đối với thực phẩm bổ sung, VBA ủng hộ việc kiểm soát chặt các sản phẩm có công dụng đặc biệt hoặc hướng tới nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, Hiệp hội đề nghị áp dụng quản lý theo từng cấp độ. Những sản phẩm đồ uống thông thường được bổ sung vitamin, khoáng chất hoặc chất xơ, phục vụ nhu cầu dinh dưỡng thông thường của người dân, không nên mặc nhiên phải chịu cơ chế quản lý đặc biệt.

Đối với quy định về quảng cáo, Hiệp hội đồng tình với việc xử lý quảng cáo sai sự thật, gây hiểu nhầm, nhưng cho rằng không nên áp dụng cơ chế tiền kiểm đồng loạt. Việc xác nhận nội dung quảng cáo nên tập trung vào những sản phẩm thuộc diện phải đăng ký công bố hoặc có nội dung công bố công dụng sức khỏe.

Hậu kiểm phải thực chất, chế tài tương xứng

VBA đề nghị tăng cường hậu kiểm nhưng đồng thời cần thiết kế cơ chế kiểm tra minh bạch, tránh chồng chéo. Hiệp hội đề xuất có mẫu kiểm soát, mẫu lưu và cơ chế xử lý khi kết quả giữa các lần kiểm nghiệm có sự khác biệt; đồng thời cần phân định rõ hậu kiểm với thanh tra, kiểm tra và kiểm tra chuyên ngành.

Về xử phạt, cần tăng cường chế tài nhưng mức xử lý phải tương xứng với mức độ rủi ro và hậu quả, phân biệt giữa sai phạm hành chính, kỹ thuật với các hành vi thực sự gây nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng. Hiệp hội cũng đề nghị khuyến khích doanh nghiệp chủ động khắc phục và hợp tác với cơ quan quản lý.

Tránh tạo thêm gánh nặng từ hệ thống dữ liệu

Đối với hệ thống thông tin, dữ liệu về an toàn thực phẩm, VBA đề nghị hạn chế yêu cầu doanh nghiệp phải khai báo lại những thông tin đã có trên các hệ thống điện tử khác như hải quan. Việc thu thập dữ liệu cần theo nguyên tắc chỉ yêu cầu thông tin cần thiết, đồng thời bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ.

Hiệp hội cũng đề nghị tận dụng các mã số, mã vạch hiện có, công bố sớm danh mục dữ liệu bắt buộc và có lộ trình triển khai để doanh nghiệp chủ động chuẩn bị.

Cần lộ trình đủ thời gian cho doanh nghiệp

Một trong những kiến nghị quan trọng cuối cùng của VBA là thời điểm Luật có hiệu lực. Dự thảo dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 được Hiệp hội đánh giá là khá gấp, trong khi còn nhiều văn bản hướng dẫn và yêu cầu kỹ thuật cần được ban hành đồng bộ. VBA đề nghị thời điểm có hiệu lực nên cách thời điểm ban hành Luật ít nhất 6 tháng, đồng thời cần có lộ trình phù hợp đối với các thủ tục hành chính, nguồn lực và yêu cầu kỹ thuật mới.

Đối với quy định chuyển tiếp, VBA đề nghị thời gian duy trì hiệu lực của cả hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm và hồ sơ tự công bố nên được tính tối thiểu 36 tháng, giúp cơ quan quản lý và doanh nghiệp có đủ thời gian chuyển đổi sang cơ chế mới.

XEM CHI TIẾT: TẠI ĐÂY

Theo: Douongvietnam.vn