Ảnh: Cảng Cát Lái (ảnh minh họa).

Một doanh nghiệp nhập nguyên liệu ở Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đơn vị chuyên nhập khẩu Lúa Đại Mạch để về sản xuất ra Malt cung cấp cho các nhà máy Bia. Lúa Đại Mạch được nhập về theo dạng hàng rời và đi tàu hàng rời. Thông thường là 33,000 tấn/tàu (tương đương 1,500 container 20 feet nếu chuyên chở bằng container). Trước đây, chỉ áp dụng Kiểm Dịch Thực Vật. Vào ngày tàu đến Phao số 0, Cán bộ kiểm dịch sẽ lên tàu để lấy mẫu và kiểm tra (ngoại quan), sau đó sẽ ra Biên Bản Kiểm Tra kèm kết luận đồng ý cho tàu được phép cập cảng, bốc dỡ hàng về kho chứa tạm (ngay trong ngày, chưa thông quan).

Nay, khi áp dụng Nghị Định 46, hàng hoá trên tàu (Lúa Đại Mạch) cần phải được lấy mẫu gởi đi phân tích ATTP. Ở Nghị định 46 hiện chưa ghi rõ: trong thời gian đợi kết quả phân tích ATTP thì tàu có được cập cảng để dỡ hàng hay không? Trong trường hợp không được cập cảng dỡ hàng, điều này đồng nghĩa hàng hoá sẽ phải lưu trên hầm tàu cho đến khi có kết quả phân tích ATTP và kết luận được cập cảng dỡ hàng.

Thời gian đợi kết quả phân tích cũng không được NĐ 46 ghi rõ. Theo đơn vị này dự tính khoảng 5-7 ngày, và đây chính là vướng mắc lớn của doanh nghiệp. Mỗi ngày chậm cập cảng để dỡ hàng (tính từ ngày tàu về Phao số 0), doanh nghiệp sẽ phải trả từ 20,000 - 25,000 USD tiền lưu tàu. Điều này được quy định rõ ràng trong hợp đồng vận chuyển và đây là 1 quy ước quốc tế.

Doanh nghiệp này kiến nghị được áp dụng như quy trình trước đây: tàu được phép cập cảng để dỡ hàng (về kho chứa tạm, vẫn chưa được thông quan) để tránh phải bị phạt số tiền rất lớn như trên.

Hiện mọi hợp đồng mua lúa Đại Mạch, doanh nghiệp đều có kết quả phân tích về các chỉ tiêu ATTP của nước xuất xứ và các kết quả phân tích này đều được tiến hành và cấp bởi các đơn vị độc lập, có đầy đủ chức năng theo quy định của nước sở tại.

Lãnh đạo một doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu ngành bia ở Hà Nội cho biết, Công ty chúng tôi có 03 lô hàng nhập khẩu tương đương với 16,300 tấn hàng là phụ gia thực phẩm và chất hỗ trợ chế biến trong bia đã về cảng Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh trước và trong thời gian chuyển tiếp của Nghị định số 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26/01/2026 và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 27/01/2026, nhưng đang phải lưu kho, lưu bãi tại cảng chờ hướng dẫn mới. Điều này dẫn đến việc phát sinh chi phí lớn cho việc lưu container, lưu bãi, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ vi phạm tiến độ giao hàng và bồi thường hợp đồng cho khách hàng. Tính đến thời điểm hiện tại, tổng số tiền lưu kho lưu bãi của các lô hàng này đã lên tới 9,2 triệu đồng/ngày chưa bao gồm các phụ phí có thể phát sinh khác, cùng với nguy cơ phạt hợp đồng từ phía khách hàng với tổng trị giá lên đến 200 triệu đồng.

Ngoài ra, các thiệt hại khác chưa được nhắc đến như ảnh hưởng đến khách hàng khi không có đủ nguyên phụ liệu để sản xuất hàng phục vụ Tết nguyên đán đang cận kề, dẫn đến thiệt hại nặng nề cho bản thân doanh nghiệp, nhà máy... Chúng tôi mong rằng, các cơ quan quản lý sớm có giải pháp để tháo gỡ khó khăn cấp bách này...

Theo báo cáo của một số doanh nghiệp nhập khẩu, hiện một đơn vị nước giải khát đang ùn ứ tại cảng là 525 tấn hàng, một doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu hiện đang ở Cảng Hải Phòng là 16.300 tấn, một doanh nghiệp nhập nguyên liệu sắp cập cảng Phú Mỹ 33.000 tấn, một doanh nghiệp ùn ứ ở hải quan là 3.100 tấn hàng.

Tính đến sáng sớm 4/2/2026, VBA đã thống kê hàng ùn ứ khoảng 56 ngàn tấn gồm thành phẩm và nguyên liệu phục vụ sản xuất tại các địa bàn, cảng Hải Phòng, Cát Lái, Đình Vũ, TP. HCM, Quảng Nam, Phú Mỹ, Bà Rịa -VT...

Việc các doanh nghiệp có hàng đang lưu kho, lưu bãi, ùn ứ container dẫn tới phát sinh thêm rất nhiều chi phí cho doanh nghiệp, hơn nữa còn dẫn tới chậm tiến độ giao hàng cho khách hàng, ảnh hưởng tới việc sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp.

Trước đó, ngày 2/2/2026, Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam (VBA) đã có Công văn số 09 gửi tới Chính phủ và Bộ Y tế kiến nghị về một số vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị định 46/2026/NĐ-CP của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm (“Nghị định 46”). Hiệp hội VBA kiến nghị xem xét tạm đình chỉ hiệu lực Nghị định 46. Cho phép tiếp tục áp dụng cơ chế kiểm tra Nhà nước đối với hàng nhập khẩu hiện hành trong giai đoạn chuyển tiếp để giải quyết hàng tồn đọng tại cảng, của khẩu cho đến khi có đầy đủ hướng dẫn hoặc sửa đổi, bổ sung Nghị định 46.